ผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ อาจจะสาเหตุใดก็ตาม เช่น อุบัติเหตุจราจร ถูกตีที่ศีรษะ หกล้ม เป็นต้น เมื่อได้รับการตรวจรักษาในโรงพยาบาล ผู้ป่วยบางรายผลการตรวจไม่พบอาการผิดปกติ และแพทย์ให้กลับบ้านได้ ผู้ป่วยหรือญาติอาจมีความวิตกกังวลว่าอาจจะเกิดภาวะแทรกซ้อนภายหลัง และมีความประสงค์ต้องการนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล แต่เนื่องด้วยทางโรงพยาบาลไม่สามารถรับผู้ป่วยเพื่อสังเกตอาการทางระบบประสาทได้ทั้งหมด เนื่องจากเตียงรับผู้ป่วยมีจำกัด ดังนั้น ญาติจะเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญเป็นอย่างยิ่งในการดูแล ประเมินและสังเกตอาการผิดปกติทางระบบประสาท หากผู้ป่วยมีอาการดังต่อไปนี้ ญาติควรนำผู้ป่วยกลับมาตรวจที่โรงพยาบาล อย่างเร่งด่วน ดังนี้
- มีอาการ ปวดศีรษะมาก ภายหลังได้รับประทานยาบรรเทาอาการปวดแล้วไม่ดีขึ้น
- มีอาการ อาเจียน ซึ่งลักษณะการอาเจียนเป็นแบบอาเจียนพุ่ง ร่วมกับมีอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรง
- สายตาพร่ามัว มองเห็นไม่ชัดเจน หรือเห็นภาพซ้อน เดินเซ
- ระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยน จากเดิม อาจมีอาการดังนี้ ง่วงนอน ซึมลง ปลุกแล้วตื่นช้า พูดจาสับสน ตอบไม่ตรงคำถาม ทำตามคำสั่งไม่ได้ ต้องพูดดัง ๆ ต้องเขย่าตัวถึงจะมีปฏิกิริยาโต้ตอบ ฉะนั้น ผู้ป่วยจึง ไม่ควรรับประทานยาแก้หวัดหรือยานอนหลับ เนื่องจากทำให้สังเกตอาการทางระบบประสาทได้ยาก
- ชัก ญาติควรสังเกตอาการชักว่า เริ่มชักบริเวณใดของร่างกาย ชักทั้งตัวหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย ชักแต่ละครั้งใช้เวลานานเท่าไหร่ ชักกี่ครั้ง อาการชักแต่ละครั้งห่างกันนานเท่าไหร่ มีปัสสาวะหรืออุจจาระราดหรือไม่ การพยาบาลสำหรับผู้ป่วยที่ชักคือ หากยังไม่มีการกัดลิ้น ให้ใช้ช้อนหรือของแข็งอื่น ๆ ที่แบน พันด้วยผ้าแล้วให้ผู้ป่วยกัดไว้เพื่อป้องกันการกัดลิ้นตัวเอง และให้ผู้ป่วยนอนหันหน้าไปทางด้านใดด้านหนึ่ง เพื่อป้องกันไม่ให้ลิ้นตกกั้นทางเดินลมหายใจ ในกรณีที่ผู้ป่วยกัดฟันแน่น ไม่ทำการง้างปากผู้ป่วย เนื่องจากทำให้ฟันหรือกระดูกกรามหน้าผู้ป่วยหักได้
- สำหรับตำแหน่งที่ บวมโน ในระยะ 48 ชั่วโมงแรก ให้ประคบด้วยน้ำแข็ง(นำน้ำแข็งใส่ถุง และปิดปากถุงให้แน่น พันด้วยผ้าชุบน้ำบิดหมาด ๆ ประคบบริเวณที่บวม โน) หลังจากนั้นให้ประคบด้วยถุงน้ำอุ่น แต่หากประคบด้วยความเย็นแล้วยังมีอาการบวมโนมาก ๆ ให้รีบนำส่งโรงพยาบาล
เมื่อผู้ป่วยกลับถึงบ้าน ควรได้รับการพักผ่อนอย่างเต็มที่ ให้รับประทานอาหารอ่อนที่ย่อยง่าย งดเว้นเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์จนกว่าอาการบาดเจ็บที่ศีรษะจะหายไป
±ด้วยความปรารถนาดีจาก... หน่วยตรวจฉุกเฉิน โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ (053)946332-3