บทที่ 3
เรื่อง การอ่านค่าความต้านทาน
บทที่  1  |  2  |  3  |  4  |  5 |  6 
การอ่านค่ารหัสสีของตัวต้านทาน
การอ่านรหัสสีตัวต้านทานระบบตัวหัวจุด
การอ่านรหัสสีของตัวต้านทานระบบหัวถึงปลาย

การอ่านค่าความต้านทาน

การอ่านค่าความต้นทานนั้นอ่านตามหน่วยของความต้านทาน ( Unit of  Resistance)  โดยอ่านตามค่าความต้านทานที่แสดงไว้บนตัวเลขและตัวอักษรรวมกัน  แบ่งการแสดงค่าออกเป็น 2 แบบ  คือแบบแสดงค่าความต้านทานโดยตรงและแบบแสดงค่าความต้านทานเป็นรหัส  ซึ่งอาจเป็นรหัสสีของตัวต้านทานแต่ละวิธีการอ่านมีดังนี้
การอ่านค่ารหัสสีของตัวต้านทาน

การอ่านค่ารหัสสีของตัวต้านทานมีอยู่  2  วิธี  คือ

วิธีที่  1  
อ่านจากค่าพิมพ์ที่ติดไว้บนตัวต้านทาน  โดยจะบอกเป็นค่าความต้านทาน  ค่าเปอร์เซ็นต์ความผิดพลาด  และอัตราทดกำลังไฟฟ้า  ซึ่งส่วนมาจะเป็นตัวต้านทานที่มีขนาดใหญ่  เช่นตัวต้านทานแบบไวร์วาวด์  ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนแปรค่าได้ชนิดต่าง ๆ  เป็นต้น
วิธีที่  2 
  อ่านจากค่ารหัสสีของตัวต้านทาน  (Resistor  Colour  Code)ซึ่งส่วนมากจะเป็นตัวต้านทานคาร์บอน  ฟิล์มคาร์บอน  ฟิล์มโลหะ  และแบบไวร์วาวด์ที่มีขนาดเล็ก
  สำหรับการอ่านค่าความต้านทานที่เป็นรหัสสี  จะแบ่งลักษณะการอ่านได้เป็น  2  แบบคือ
  1. ระบบตัวหัวจุก  (Body – End – Dot  System)  คือตัวต้านทานที่มีการต่อขาใช้งานในแนวรัศมี
หรือทาด้านข้างของตัวต้านทาน
  2. ระบบหัวถึงปลาย (End – To – Center  Band  System)  คือ  ตัวต้านทานที่มีลักษณะการต่อขาใช้งานตามความยาวของตัวต้านทาน




ตาราง ค่ารหัสสีตัวต้านทาน

    1. การอ่านรหัสสีตัวต้านทานระบบตัวหัวจุด
    ตัวต้านทานชนิดนี้ตัวมันจะมีสีเดียวกันตลอด  และมีการแต้มสีไว้บนที่ด้านหัวและตรงกลาง  ซึ่งอาจจะทำเป็นจุดสีหรือทาสีไว้โดยรอบตัวต้านทาน

 




รูปแสดง วิธีการอ่านรหัสสีตัวต้านทานระบบตัวหัวจุด

  วิธีการอ่านรหัสสีตัวต้านทานระบบตัวหัวจุด  ให้ปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้
   
  1. พิจารณาสีพื้นของตัวต้านทานจะเป็นแถบสีที่ 1 (ตัวเลขที่ 1 )
  2. สีแต้มที่ปลายด้านหัวที่ไม่ใช่สีน้ำเงินและสีทอง จะเป็นแถบสีที่ 2 (ตัวเลขที่ 2 )
  3. สีแต้มหรือจุดสีที่อยู่ตรงกลางตัวต้านทานจะเป็นแถบสีที่  3  (ตัวคูณ)
  4. สีที่ปลายด้านท้ายที่เป็นสีเงิน  สีทองหรือไม่มีสี  จะเป็นแถบสีที่ 4 ( +_ % ค่าผิดพลาด)ในการการอ่านรหัสสีตัวต้านทานระบบตัวหัวจุด  จะมีทั้งแบบ 3 หรือ 4 แถบสี  ซึ่งจะมีวิธีการอ่านที่เหมือนกัน  และใช้ค่ารหัสสีตัวต้านทานในตารางที่  1 
    2. การอ่านรหัสสีของตัวต้านทานระบบหัวถึงปลาย
    ตัวต้านทานบางแบบนิยมแสดงค่าความต้านทานไว้เป็นแถบสีโดยใช้สีที่เป็นมาตรฐานกำหนดแทนตัวเลขซึ่งแทนทั้งค่าความต้านทานและค่าความผิดพลาด  แถบสีที่ใช้แบ่งได้เป็น 2 แบบ  คือ  แบบ  4  แถบสี  และแบบ  5  แถบสี
การอ่านค่าแถบสีเป็นค่าความต้านทานและค่าผิดพลาด  ต้องเปลี่ยนแถบสีที่ทำกำกับไว้เป็นตัวเลขทั้งหมด  แทนค่าตัวเลขให้ถูกต้องตามค่าตัวตั้ง  ค่าตัวคูณ  และค่าผิดพลาด  ตามมาตรฐานที่กำหนด  จะได้ค่าความต้านทานและค่าผิดพลาดของตัวต้านทานตัวนั้นออกมา
    แบบ 4  แถบสี
    ตัวต้านทานแบบ  4  แถบสี  มีแถบสีแสดงบนตัวต้านทาน  4  แถบ  การอ่านค่า  ให้อ่านแถบสีที่อยู่ใกล้ขาตัวต้านทานมากที่สุดเป็นแถบสีที่  1  แถบสีต่อมาเป็นแถบสีที่  2  ทั้ง  2  แถบสีแทนค่าเป็นตัวเลขแล้วอ่านได้โดยตรง  ส่วนแถบสีต่อมาเป็นแถบสีที่  3  เป็นแถบสีตัวคูณหรือจำนวนเลขศูนย์ (0) ที่ต้องเติมเข้าไป  และแถบสีต่อมาเป็นแถบสีที่  4  เป็นแถบสีแสดงค่าผิดพลาด  แสดงดังตาราง ค่ารหัสสีตัวต้านทาน

 

ตัวอย่างการอ่านรหัสสีตัวต้านทาน

ตัวอย่าง 1




ตัวอย่าง 2

    แบบ 5 แถบสี
    ตัวต้านทานแบบ  5  แถบสีจะมีแถบสีแสดงบนตัวต้านทาน  5  แถบ  การอ่านค่า  ให้อ่านแถบสีที่อยู่ใกล้ตัวต้านทานมากที่สุดเป็นแถบสีที่  1  เรียงลำดับเข้ามาเป็นแถบสีที่  2  และแถบสีที่  3  ทั้ง  3  แถบสิ่งที่เป็นตัวเลขสามารถอ่านค่าได้โดยตรง  ส่วนแถบสีที่  4  เป็นตัวคูณหรือจำนวนเลขศูนย์ (0)  ที่ต้องเติมเข้าไป  และแถบสีที่  5  เป็นค่าผิดพลาด  แสดงดังตารางที่  2
   

ตารางตัวอย่างตัวต้านทานแบบ  5  แถบสี

   

 

 


รายวิชาคอมพิวเตอร์กับการศึกษา (059758)
สาขาวิชาเทคโนโลยีทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่