กินงูสิงต้มยำระวังอันตรายมาสู่ตัวท่านได้ิ

                                                                                                    ผศ.เอื้อมพร  รัตนชาญพิชัย 

       สปาร์กาโนซิส (Sparganosis) เป็นชื่อของโรคที่แฝงมากับการกินงูสิงดิบๆสุกๆ หรืออาหารดิบที่ปรุงจากเนื้อสัตว์พวก กบ งู นก และแม้แต่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆ ซึ่งมีระยะตัวอ่อนของพยาธิตัวตืดของสัตว์พวกสุนัขและแมวที่อยู่ในกลุ่ม Genus Spirometra

  พยาธิชนิดนี้มีลักษณะอย่างไร?

       ระยะตัวอ่อนของพยาธิมีชื่อว่าสปาร์กานัม (Sparganum) มีรูปร่างลำตัวแบน สีขาวงาช้าง และมีรอยย่นทั่วตัว มีขนาดยาวได้ถึง 70 ซม. (รูปที่1) แล้วแต่ว่าพบในสัตว์ชนิดไหนต่างกันไป กบ (รูปที่ 2) เป็นสัตว์ที่มีระยะตัวอ่อนของพยาธินี้มากที่สุดในแถบประเทศเอเซียตะวันออกเฉียงใต้รวมทั้งประเทศไทยด้วย

      

รูปที่ 1 ระยะตัวอ่อน sparganum                รูปที่ 2 เนื้อกบดิบ          

                      (ที่มา: ภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

  คนเป็นพยาธิชนิดนี้ได้อย่างไร?

       นอกจากการกินแล้วการติดต่อของพยาธิชนิดนี้ยังอาจเกิดจากการใช้ยาพอกซึ่งเป็นการรักษาโรคแบบโบราณ โดยใช้เนื้อสัตว์เช่นกบดิบๆมาพอกที่แผลพวกฝี เป็นต้น ระยะตัวอ่อนจากเนื้อกบจะเข้าไปอยู่ในคนได้

  อาการและการก่อโรค

     โดยทั่วไปจะเป็นก้อนบวมแดงใต้ผิวหนัง ขนาด 1-2 ซม. จะมีอาการปวดและอักเสบร่วมด้วย ก้อนอาจเคลื่อนที่ย้ายตำแหน่งได้และเป็นๆหายๆ   อาการอาจคล้ายกับโรคพยาธิตัวจิ๊ด (Gnathostomiasis) ภายในก้อนพบระยะตัวอ่อนของพยาธิอยู่ แต่ก้อนที่กล่าวนี้อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงเมื่อไปอยู่ที่อวัยวะที่สำคัญเช่น สมอง (รูปที่ 3) หรือบริเวณตา (รูปที่ 4) เป็นต้น การพบระยะตัวอ่อนอยู่ที่สมองอาจทำให้เกิดอาการชักได้
ระยะตัวอ่อนจะอาศัยอยู่ในร่างกายคนได้เป็นเวลานานถึง 8-12 ปี

           

รูปที่ 3 sparganum ในสมองคน            รูปที่ 4 sparganum ในตาคน

   (ที่มา: A Colour Atlas of Clinical Parasitology. Tomio Yamaguchi,1981 p167, p173)

  คนเป็นโรคนี้มากน้อยแค่ไหน

        ในประเทศไทยมีรายงานโรคอย่างน้อย 27 ราย และพบที่ตามากที่สุด และยังมีรายงานการพบโรคต่อมาเรื่อยๆ การเกิดโรคส่วนใหญ่เกิดจากดื่มน้ำที่มีกุ้งไรที่มีตัวอ่อนพยาธิอยู่หรือใช้เนื้อกบดิบๆเป็นยาพอก

  การรักษา

        ต้องทำการผ่าตัดเอาตัวอ่อนของพยาธิออกจึงจะเป็นการรักษาที่ได้ผลแท้จริง การทดลองรักษาด้วยยาฆ่าพยาธิยังไม่ได้ผล 100 %

  การป้องกัน

        กินอาหารประกอบจากเนื้อสัตว์โดยปรุงให้สุกจริงๆ


                                                                                     [ กลับสู่หน้าหลัก ] [ คณะแพทยศาสตร์ ] [ English version ]