โรคพยาธิเเคปิลาเรีย

                                                                                        อ.ดร.อัญชลี  ด่านตระกูล 

  สาเหตุเกิดจากอะไร

       โรคพยาธิเเคปิลาเรีย เป็นโรคท้องร่วงเรื้อรังที่เกิดจากการกินปลาดิบ นอกเหนือไปจากโรคพยาธิใบไม้ในตับ โรคพยาธิใบไม้ในลำไส้ เเละโรคพยาธิตัวจี๊ด โดยปลาที่นำมาปรุงเป็นอาหารเป็นพวกปลาน้ำจืด ที่ปรุงไม่สุก เช่น ก้อยปลา ก็จะได้รับตัวอ่อนพยาธิระยะติดต่อที่อยู่ในลำไส้ของปลาเข้าไป พยาธิตัวกลมที่เป็นสาเหตุคือ เเคปิลาเรีย ฟิลิปปินส์เนนซิส (Capillaria philippinensis)

      

รูปที่ 1 ตัวแก่พยาธิเเคปิลาเรียเพศผู้                  รูปที่ 2 ตัวแก่พยาธิเเคปิลาเรียเพศเมีย

   (ที่มา: http://www.med.cmu.ac.th/dept/parasite/nematode/framene.htm-Capillaria philippinensis)

  การกินปลาชนิดใดบ้างที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ

      จากการศึกษาในห้องทดลอง พบว่าปลาน้ำจืด 6 ชนิด ได้เเก่ ปลาไน ปลาซิว ปลาตะเพียนขาว ปลากริม ปลาหัวตะกั่ว เเละปลาหางนกยูง สามารถติดเชื้อพยาธินี้ได้ เเต่ไม่ว่าจะเป็นปลาชนิดใดก็ตาม เราก็ควรที่จะปรุงให้สุกก่อนนำมารับประทาน

  มีการระบาดที่ใดในประเทศไทยบ้าง

       ในประเทศไทยมีรายงานครั้งเเรกในปี 2515 ที่จังหวัดสมุทรปราการ เเละมีรายงานเพิ่มเติมต่อมาจากภาคอีสาน ในเกือบทุกจังหวัด เพราะประชาชนนิยมกินปลาดิบกัน ส่วนการระบาดครั้งใหญ่ในปี 2524 เกิดขึ้นที่จังหวัดศรีสะเกษ มีผู้ป่วยประมาณ 100 ราย เเละเสียชีวิต 9 ราย

  อาการท้องร่วงเรื้อรังเป็นอาการเด่นเพียงอย่างเดียวหรือ

       อาการสำคัญเเละพบได้บ่อยคือ อุจจาระร่วงเรื้อรังเเละถ่ายครั้งละมากๆ วันละ 5-10 ครั้ง ส่วนอาการอย่างอื่นเช่นที่พบร่วมก็คือ ท้องลั่นโครกคราก ปวดท้อง ท้องโตกดเจ็บ คลื่นไส้อาเจียน เบื่ออาหาร ทำให้เกิดภาวะขาดสารอาหาร ผู้ป่วยจะผอมเเห้ง ไม่มีเรี่ยวเเรง กล้ามเนื้อลีบ ความดันเลือดต่ำ ร่างกายอ่อนเเอ ภูมิต้านทานโรคลดลง เเละอาจติดเชื้อรุนเเรงถึงตายได้

  ทำอย่างไรจึงจะทราบว่าติดโรคพยาธินี้

     โดยการตรวจอุจจาระของผู้ป่วย ซึ่งจะพบได้ทั้งพยาธิตัวเต็มวัย ตัวอ่อนเเละระยะไข่ ร่วมกับการสังเกตุอาการของผู้ป่วยตามที่กล่าวมาข้างต้น

  เมื่อเป็นโรคเเล้วจะทำการรักษาอย่างไร

     เนื่องจากผู้ป่วยมีร่างกายอ่อนเพลีย จึงต้องให้น้ำเกลือเเร่ เเละอาหารที่มีโปรตีนสูงๆ ยาที่ให้ผลดีที่สุด คือ mebendazole เเละ albendazole

  วิธีในการป้องกันโรคนี้ทำอย่างไร

     โดยการกินปลาน้ำจืดที่ปรุงสุกเเล้ว การถ่ายอุจจาระลงส้วมให้ถูกสุขลักษณะ

 

เอกสารอ้างอิง


1. นิมิตร มรกต, เกตุรัตน์ สุขวัจน์. ปรสิตวิทยาทางการแพทย์โปรโตซัวและหนอนพยาธิ. เชียงใหม่:โครงการตํารา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2546. พิมพ์ครั้งที่ 2
2. วันชัย มาลีวงษ์, ผิวพรรณ มาลีวงษ์, นิมิตร มรกต. ปรสิตวิทยาทางการแพทย์โปรโตซัวและหนอนพยาธิ. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา, 2544.
3. Miyazaki I. 1991. An illustrated book of helminthic zoonoses. International Medical Foundation of Japan Tokyo.
4. Beaver PC, Juing RC, Cupp EW. Clinical Parasitology 9th ed Philadephia: Lea and Febiger, 1984.
5. http://www.med.cmu.ac.th/dept/parasite/nematode/framene.htm


                                                                                     [ กลับสู่หน้าหลัก ] [ คณะแพทยศาสตร์ ] [ English version ]