ผู้หญิงคนหนึ่งสามารถมี “มดลูก 2 อัน” ได้จริงหรือ?

ผู้หญิงคนหนึ่งสามารถมี “มดลูก 2 อัน” ได้จริงหรือ?

.

 หลายคนอาจไม่เคยรู้ว่า ผู้หญิงบางคนสามารถมี “มดลูก 2 อัน” ได้จริง ซึ่งภาวะนี้เรียกว่า มดลูกแฝด (uterine didelphys) เป็นความผิดปกติที่เกิดขึ้นตั้งแต่กำเนิด และพบได้ไม่บ่อยนัก

.

มดลูกแฝดคืออะไร แตกต่างจากมดลูกปกติอย่างไร?

โดยปกติแล้ว ผู้หญิงจะมีมดลูกเพียง 1 อัน เชื่อมต่อกับท่อนำไข่ทั้งซ้ายและขวา มีปากมดลูก 1 อัน และช่องคลอด 1 ช่อง แต่ในภาวะมดลูกแฝด จะมีมดลูกแยกออกมาเป็น 2 อัน โดยมดลูกทั้งสองไม่เชื่อมต่อกัน และมักมีปากมดลูก 2 อันแยกจากกัน บางรายอาจพบผนังกั้นในช่องคลอด ทำให้มีช่องคลอด 2 ช่องแยกกัน

ภาวะมดลูกแฝดเกิดขึ้นได้อย่างไรตั้งแต่กำเนิด?

ภาวะนี้เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงที่ยังเป็นทารกในครรภ์ โดยในช่วงอายุครรภ์ประมาณ 10 สัปดาห์ อวัยวะสืบพันธุ์จะเริ่มพัฒนาจากท่อเล็ก ๆ 2 ข้างที่เรียกว่า Mullerian duct ตามปกติ ท่อทั้งสองจะเชื่อมกันตรงกลาง เพื่อสร้างเป็นมดลูก ปากมดลูก และช่องคลอด ซึ่งกระบวนการนี้จะสมบูรณ์เมื่ออายุครรภ์ประมาณ 16 สัปดาห์ แต่หากการเชื่อมต่อไม่สมบูรณ์ ท่อทั้งสองจะแยกกันพัฒนา กลายเป็นมดลูก 2 อัน และปากมดลูก 2 อัน

.

ภาวะนี้พบได้บ่อยแค่ไหน?

มดลูกแฝดพบได้ค่อนข้างน้อย โดยพบประมาณ 0.1–0.5% ของผู้หญิงทั้งหมด หรือประมาณ 1 ใน 1,000 คน

.

อาการที่อาจสังเกตได้

ผู้หญิงหลายคนอาจไม่รู้ตัวว่ามีมดลูกแฝด เพราะยังสามารถใช้ชีวิตและมีประจำเดือนได้ตามปกติ

อย่างไรก็ตาม บางรายอาจมีอาการ เช่น

• ปวดประจำเดือนรุนแรง โดยเฉพาะกรณีมีผนังกั้นช่องคลอด ทำให้เลือดระบายออกไม่สะดวก จนเกิดการคั่งของเลือด และอาจไหลย้อนกลับไปในอุ้งเชิงกราน เสี่ยงต่อภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ หรือช็อกโกแลตซีสต์

• เลือดออกผิดปกติ มีเลือดกะปริบกะปรอยระหว่างรอบเดือน

• มีตกขาวเป็น ๆ หาย ๆ

• ภาวะแท้งซ้ำโดยไม่ทราบสาเหตุ

.

แพทย์ตรวจพบได้อย่างไร?

ส่วนใหญ่จะตรวจพบจากการตรวจวินิจฉัย เช่น

• การตรวจภายใน

• การอัลตราซาวด์ (Ultrasound)

• การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI)

• การฉีดสีตรวจท่อนำไข่ (Hysterosalpingography: HSG)

.

สามารถตั้งครรภ์ได้หรือไม่?

ผู้หญิงที่มีมดลูกแฝดสามารถตั้งครรภ์ได้ตามปกติ

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโพรงมดลูกแต่ละข้างมีขนาดเล็กกว่าปกติ จึงมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น เช่น

• แท้งในช่วงไตรมาสแรก

• ทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์

• คลอดก่อนกำหนด

.

มีโอกาสตั้งครรภ์พร้อมกันทั้งสองข้างหรือไม่?

ในทางธรรมชาติ โอกาสเกิดขึ้นได้น้อยมาก เพราะโดยปกติไข่จะตกเดือนละ 1 ใบจากรังไข่ข้างใดข้างหนึ่ง แต่ในกรณีที่มีการใช้ยากระตุ้นไข่ หรือเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ ก็มีรายงานว่าสามารถตั้งครรภ์พร้อมกันทั้งสองข้างได้ แม้จะพบได้น้อยมาก

.

จำเป็นต้องรักษาหรือผ่าตัดหรือไม่?

หากไม่มีอาการผิดปกติ โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องรักษาหรือผ่าตัด การผ่าตัดจะพิจารณาเป็นรายบุคคล เช่น ในกรณีที่มีอาการรุนแรง ได้แก่

• ปวดประจำเดือนมาก

• มีเลือดคั่ง

• มีภาวะแท้งซ้ำ เพื่อช่วยบรรเทาอาการ และเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัยมากขึ้น

.

ควรดูแลสุขภาพและวางแผนการตั้งครรภ์อย่างไร?

แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง หากมีอาการ เช่น

• ปวดประจำเดือนรุนแรง

• แท้งซ้ำ

• พยายามมีบุตรเกิน 1 ปีแล้วยังไม่สำเร็จ

.

ควรติดตามกับแพทย์หรือไม่?

หากทราบว่ามีมดลูกแฝด ควรพบแพทย์เพื่อติดตาม โดยเฉพาะหากมีอาการผิดปกติ นอกจากนี้ แนะนำให้ตรวจอัลตราซาวด์เพื่อประเมินไตร่วมด้วย เนื่องจากมดลูกและไตพัฒนามาจากเนื้อเยื่อใกล้เคียงกัน จึงอาจพบความผิดปกติร่วมกันได้

.

ใช้ชีวิตและมีลูกได้เหมือนคนทั่วไปหรือไม่?

ผู้หญิงที่มีมดลูกแฝดสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ และมีครอบครัวได้เหมือนคนทั่วไป เพียงแต่ในช่วงตั้งครรภ์ ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด เพื่อความปลอดภัยของทั้งแม่และทารก

.

มดลูกแฝดคือโรคหรือไม่?

มดลูกแฝดถือเป็น “ความผิดปกติทางกายวิภาค” ที่เกิดขึ้นตั้งแต่กำเนิด ไม่ใช่โรคที่เกิดขึ้นภายหลัง คำแนะนำสำหรับผู้ที่เพิ่งทราบว่ามีมดลูกแฝด ไม่จำเป็นต้องวิตกกังวลมากเกินไป เพราะผู้หญิงส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ สิ่งสำคัญคือการสังเกตอาการของตนเอง และเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ เพื่อวางแผนการดูแลสุขภาพและการตั้งครรภ์อย่างเหมาะสม

.

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : อ.พญ.รัศมิ์รวี จันทรศิริ อาจารย์หน่วยเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

เรียบเรียง : นางสาวนันทพร ระบิน

ภาพ / ข่าว : งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

#มดลูกแฝด#สุขภาพดีกับหมอสวนดอก #MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #Medcmuในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedcmu