👨🏻ทำหมันชาย เรื่องไม่ลับสำหรับผู้ชาย

👨🏻ทำหมันชาย เรื่องไม่ลับสำหรับผู้ชาย

“ทำหมันชาย” อาจเป็นคำที่หลายคนได้ยินแล้วรู้สึกเขินหรือกังวลอยู่ลึก ๆ แต่จริง ๆ แล้วคือวิธีคุมกำเนิดแบบถาวรที่สะดวก ง่ายและมีประสิทธิภาพสูง สิ่งสำคัญที่จำเป็นต้องทำความเข้าใจให้ถูกก่อนว่า “ทำหมันชาย” คือการตัดหลอดนำอสุจิ ไม่ใช่ตัดลูกอัณฑะ และไม่ได้ส่งผลต่อความเป็นชายหรือสมรรถภาพทางเพศลดลงอย่างที่หลายคนกลัวหรือกังวล

✅ข้อดีของการทำหมันชาย
การทำหมันชายเป็นการคุมกำเนิดแบบถาวรที่มีประสิทธิภาพสูงมาก มากกว่า 99% และเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับคู่ที่วางแผนครอบครัวชัดเจนแล้ว อีกทั้งสะดวก ผ่าตัดง่าย และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนน้อย นอกจากนี้ ยังเป็นหนึ่งในวิธีที่ “สามีช่วยแบ่งเบาภาระการคุมกำเนิดของภรรยาได้”

‼️ไม่มีข้อห้าม “แบบตายตัว” แต่มีข้อควรระวังในการทำหมันชาย

ถึงแม้การทำหมันชายจะไม่มีข้อห้ามที่ชัดเจน แต่มีบางภาวะที่ควรระวังก่อนทำ เช่น

•หากมีการอักเสบติดเชื้อบริเวณอวัยวะเพศ เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือมีโรคผิวหนังเรื้อรัง ควรรักษาให้หายก่อน เพื่อป้องกันการติดเชื้อที่แผลผ่าตัด
•ผู้ที่มีภาวะเลือดออกง่ายหยุดยาก ควรหาสาเหตุและรักษาให้เรียบร้อยก่อน เพราะบริเวณถุงอัณฑะเป็นเนื้อเยื่อค่อนข้างหลวม โอกาสเลือดออกจึงเกิดได้ง่ายกว่า
•โรคบางอย่างในถุงอัณฑะ
•ความผิดปกติทางจิตที่อาจทำให้ผู้ทำเกิดความกังวลมาก
•ผู้ที่เป็นเบาหวาน หรือใช้ยาบางชนิดที่กดภูมิคุ้มกัน อาจมีความเสี่ยงติดเชื้อเพิ่มขึ้น
•คนที่อ้วนมาก อาจทำให้ทำหัตถการได้ยากขึ้นและใช้เวลานานขึ้น

❓ทำหมันชายคืออะไร และ “ไม่ใช่อะไร”

การทำหมันชาย (Vasectomy) คือการตัดหลอดนำอสุจิ เพื่อไม่ให้อสุจิออกมาปะปนในน้ำอสุจิ แต่ไม่ได้ตัดลูกอัณฑะที่ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนเพศชาย ดังนั้นโดยหลักแล้วการทำหมันไม่ทำให้สมรรถภาพทางเพศหรือความเป็นชายลดลง และ“การทำหมัน” ไม่ใช่ “การตอน” (Castration) และในปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับว่าการทำหมันทำให้เสี่ยงต่อโรคต่อมลูกหมากโตหรือมะเร็งต่อมลูกหมากเพิ่มขึ้น

▪️ขั้นตอนการทำหมันชาย (ก่อนผ่าตัด)

ก่อนทำหมัน แพทย์จะซักประวัติถึงเหตุผลและความพร้อม จากนั้นตรวจร่างกายและคลำหาหลอดนำอสุจิ รวมถึงให้คำแนะนำเรื่องการเตรียมตัวก่อนทำ ความเข้าใจขั้นตอน และวิธีดูแลแผลหลังทำหมัน

▪️ขั้นตอนการผ่าตัดทำหมันชาย

แพทย์จะทำความสะอาดและทายาฆ่าเชื้อ คลำหาหลอดนำอสุจิ ฉีดยาชา จากนั้นเจาะผิวหนัง ตัดและผูกหลอดนำอสุจิ แล้วเย็บปิดแผล

▪️การเตรียมตัวก่อนทำหมัน

ก่อนผ่าตัดควรเตรียมตัวให้พร้อม เช่น
• พูดคุยและขอความเข้าใจกับภรรยา
• เตรียมใจให้พร้อม
• รับประทานอาหารได้ตามปกติ
• เล็มขนบริเวณถุงอัณฑะ
• อาบน้ำถูสบู่ให้สะอาดเพื่อลดโอกาสติดเชื้อ
• เตรียมคนขับรถกลับ

▪️ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบ (แต่มีโอกาสพบน้อย)

แม้เป็นการผ่าตัดเล็กและฟื้นตัวไว แต่ก็มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ เช่น เลือดออกหรือเลือดคั่ง แผลอักเสบติดเชื้อ การอักเสบของเอพิดิดัยมิส การคลำได้ก้อนแข็งจากอสุจิ (sperm granuloma) ซึ่งพบไม่บ่อย อาการปวดเรื้อรังบริเวณที่ทำหมัน หรือประสิทธิภาพของอสุจิลดลง แต่โดยรวมแล้วพบโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้น้อยมาก

❇️การดูแลหลังผ่าตัด

หลังผ่าตัดโดยทั่วไปสามารถกลับมาใช้ชีวิตใกล้เคียงปกติได้ในประมาณ 1 สัปดาห์

แนวทางดูแลหลัก ๆ ได้แก่
•
รับประทานยาตามแพทย์สั่ง เช่น ยาแก้ปวด/ยาฆ่าเชื้อ
• รักษาแผลให้แห้ง และหลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำ 1–2 วัน
• งดงานหนัก 2–3 วัน
• ทำแผลเองวันละ 1–2 ครั้ง
• มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อตรวจอาการและฟังผล
• โดยทั่วไปสามารถมีเพศสัมพันธ์ได้หลังประมาณ 1 สัปดาห์

❓ทำหมันแล้ว “หลอดกลับมาต่อเอง” ได้ไหม?

มีโอกาสที่หลอดนำอสุจิจะกลับมาต่อกันเองได้ แต่น้อยมาก ประมาณ 0.025% หรือราว 1 ใน 4,000 ราย และหลังทำหมันควรคุมกำเนิดด้วยวิธีอื่นไปก่อน จนกว่าจะตรวจแล้วไม่พบตัวอสุจิ (azoospermia)

❓ถ้าอนาคตเปลี่ยนใจ “แก้หมัน” ได้ไหม?

สามารถแก้หมันได้ แต่ทำได้ค่อนข้างยาก และความสำเร็จขึ้นกับหลายปัจจัย โดยเฉพาะระยะเวลาหลังทำหมัน หากน้อยกว่า 10 ปี ความสำเร็จประมาณ 60–90% แต่ถ้ามากกว่า 15 ปี ความสำเร็จลดลงเหลือราว 20–30% ทั้งนี้ยังมีปัจจัยในเรื่องของอายุของสามีและภรรยา และเทคนิคผ่าตัด ปัจจุบันมีวิธีผ่าตัดต่อหมันแบบใช้กล้อง/กล้องจุลทรรศน์ (Microsurgical vasectomy reversal) และยังมีอีกทางเลือกคือการดูดอสุจิไปทำการผสมเทียม ซึ่งผลลัพธ์ใกล้เคียงกัน ขึ้นอยู่กับความสมัครใจและการตัดสินใจผู้ป่วย

ท้ายที่สุด คุณหมอย้ำว่า “การทำหมันชาย เป็นการผ่าตัดเล็ก มีภาวะแทรกซ้อนน้อย และเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สามีสามารถมอบให้กับภรรยาได้“

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: รศ.นพ.พิษณุ มหาวงศ์ อาจารย์ประจำหน่วยศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

เรียบเรียงโดย: นางสาวนันทพร ระบิน นักประชาสัมพันธ์ งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และนางสาวพัทธ์ธีรา สุรเสกข์ นักศึกษาฝึกประสบการณ์ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

#MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #Medcmuในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedcmu #ทำหมันชาย