Pride Month นี้ เป็นตัวเองในแบบที่ใช่?

แพทย์ มช. แนะ การใช้ฮอร์โมนยืนยันเพศอย่างปลอดภัย พร้อมไขข้อสงสัยเรื่องฮอร์โมนเพศ

เดือนมิถุนายนของทุกปี หรือ Pride Month เป็นช่วงเวลาที่สังคมทั่วโลกหันมาให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางเพศ สิทธิ ความเท่าเทียม และการยอมรับในตัวตนของทุกคน หนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่อง คือ “การใช้ฮอร์โมนยืนยันเพศ” (Gender-Affirming Hormone Therapy) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการช่วยให้บุคคลข้ามเพศมีร่างกายที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศของตนเอง อย่างไรก็ตาม การใช้ฮอร์โมนไม่ใช่เพียงเรื่องของการเปลี่ยนแปลงรูปลักษณ์เท่านั้น แต่เป็นกระบวนการทางการแพทย์ที่ต้องอาศัยการดูแลและติดตามอย่างเหมาะสม เพื่อให้เกิดความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว

.

 

ฮอร์โมนยืนยันเพศ คืออะไร?

ฮอร์โมนยืนยันเพศ คือ การใช้ฮอร์โมนเพศเพื่อช่วยปรับเปลี่ยนลักษณะทางกายภาพให้สอดคล้องกับความเป็นตัวของตัวเองหรืออัตลักษณ์ทางเพศ ในวัยเด็ก ร่างกายของมนุษย์มีลักษณะใกล้เคียงกัน แต่เมื่อเข้าสู่วัยรุ่น ฮอร์โมนเพศจะมีบทบาทสำคัญในการกำหนดลักษณะทางเพศ ไม่ว่าจะเป็นเสียง รูปร่าง กล้ามเนื้อ หรือการกระจายตัวของไขมันในร่างกาย ทำให้มีรูปร่างลักษณะแบบชายหญิง สำหรับบางคน ความรู้สึกภายในใจที่ไม่สอดคล้องกับเพศกำเนิด อาจทำให้เกิดความทุกข์ใจ ความอึดอัด หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต การใช้ฮอร์โมนจึงเป็นหนึ่งในแนวทางที่ช่วยลดความทุกข์ทางจิตใจ และช่วยให้สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่คนข้ามเพศทุกคนที่จำเป็นต้องใช้ฮอร์โมน การตัดสินใจขึ้นอยู่กับความต้องการของแต่ละบุคคลเป็นหลัก

.

 

ก่อนเริ่มใช้ฮอร์โมน ต้องผ่านการประเมินอะไรบ้าง?

การเริ่มต้นใช้ฮอร์โมนยืนยันเพศควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เนื่องจากเป็นกระบวนการที่มีผลต่อร่างกายในระยะยาว และอาจมีผลบางอย่างที่จะคงอยู่ถาวรไม่สามารถย้อนกลับได้ ก่อนเริ่มรักษา ผู้รับบริการจึงต้องได้รับการประเมินอย่างรอบด้าน ได้แก่ • ตรวจร่างกายและตรวจเลือด เพื่อประเมินสุขภาพโดยรวมและค้นหาข้อห้ามในการใช้ยา • ประเมินสภาพจิตใจร่วมกับจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ เพื่อพิจารณาความพร้อมและความเหมาะสมของการรักษา • พูดคุยถึงเป้าหมายของการใช้ยา ความคาดหวัง ผลลัพธ์ที่จะได้ และผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น การประเมินดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อช่วยให้ผู้รับบริการตัดสินใจได้อย่างรอบคอบ และลดโอกาสเกิดความเสียใจในภายหลัง

.

วัยรุ่นสามารถใช้ฮอร์โมนได้หรือไม่?

สำหรับผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี แนวทางการดูแลจะแตกต่างจากผู้ใหญ่ โดยอาจพิจารณาใช้ “ยาบล็อกฮอร์โมน” (Puberty Blocker) เพื่อชะลอการเปลี่ยนแปลงทางเพศตามธรรมชาติ เช่น เสียงแตก ลูกกระเดือกโต หรือการพัฒนาเต้านม แนวทางนี้ช่วยลดความทุกข์ใจของวัยรุ่นที่กำลังค้นหาตัวตน และเปิดโอกาสให้มีเวลาทบทวนการตัดสินใจมากขึ้น โดยหากหยุดยา ร่างกายก็สามารถกลับเข้าสู่กระบวนการพัฒนาตามธรรมชาติได้ ทั้งนี้ ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี จำเป็นต้องได้รับความยินยอมและการดูแลร่วมกับผู้ปกครอง

.

 

ฮอร์โมนมีรูปแบบใดบ้าง?

ปัจจุบันฮอร์โมนยืนยันเพศมีหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของแต่ละบุคคล สำหรับชายข้ามเพศ (Transman) จะใช้ฮอร์โมนเพศชายในรูปแบบ

• ยาฉีด

• เจลทาผิวหนัง โดยทั่วไปไม่แนะนำให้ใช้ในรูปแบบรับประทาน เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อการเกิดผลข้างเคียงต่อตับ

.

 

สำหรับหญิงข้ามเพศ (Transwoman)

มักใช้ร่วมกันระหว่าง

• ยากดฮอร์โมนเพศชาย

• ฮอร์โมนเพศหญิงชนิดรับประทาน หรือแบบเจลทาผิวหนัง ซึ่งแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมตามสภาพร่างกายและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน

.

 

ฮอร์โมนเห็นผลเร็วแค่ไหน?

หลายคนคาดหวังว่าการใช้ฮอร์โมนจะทำให้ร่างกายเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แต่ในความเป็นจริง กระบวนการดังกล่าวต้องใช้เวลาใกล้เคียงกับการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของร่างกาย โดยทั่วไปจะเห็นการเปลี่ยนแปลงชัดเจนภายใน 3-6 เดือนแรก และใช้เวลาประมาณ 3-5 ปี จึงจะเห็นผลเต็มที่

.

 

สำหรับชายข้ามเพศ ช่วงแรกอาจพบว่า

• ผิวหน้ามันมากขึ้น

• สิวเพิ่มขึ้น

• กลิ่นตัวเปลี่ยน

• ประจำเดือนห่างออกและหายไป ส่วนการเปลี่ยนแปลงของเสียงและหนวดเคราจะค่อย ๆ ตามมาในระยะหลัง ขณะที่หญิงข้ามเพศมักเริ่มรู้สึกว่าผิวนุ่มขึ้น และมีการสะสมไขมันบริเวณหน้าอกและสะโพกมากขึ้นตามลำดับ การเพิ่มขนาดยาเองเพื่อเร่งผลลัพธ์ไม่ได้ทำให้ร่างกายเปลี่ยนแปลงเร็วขึ้น แต่กลับเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายได้

.

 

ฮอร์โมนเพิ่มความเสี่ยงโรคร้ายแรงหรือไม่?

ข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบันพบว่า ผู้ที่ใช้ฮอร์โมนภายใต้การดูแลของแพทย์ มีอัตราการเสียชีวิตโดยรวมไม่แตกต่างจากประชากรทั่วไป อย่างไรก็ตาม ยังมีประเด็นสุขภาพที่ต้องติดตาม เช่น

• ชายข้ามเพศ

• ภาวะเลือดข้นหรือเลือดหนืด

• ความดันโลหิตสูง

• หญิงข้ามเพศ

• ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน

• ความเสี่ยงโรคเบาหวาน ซึ่งสามารถป้องกันและควบคุมได้ด้วยการติดตามสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ ในส่วนของโรคมะเร็งนั้น ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานว่าฮอร์โมนข้ามเพศเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม หญิงข้ามเพศที่ใช้ฮอร์โมนต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจมีความเสี่ยงมะเร็งเต้านมเพิ่มขึ้นเล็กน้อย จึงควรเข้ารับการตรวจคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์

.

 

อันตรายจากการซื้อฮอร์โมนใช้เอง

หนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อยคือ การซื้อฮอร์โมนหรือยาคุมกำเนิดมารับประทานเองตามข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตหรือสื่อสังคมออนไลน์ พฤติกรรมดังกล่าวมีความเสี่ยงอย่างมาก เนื่องจากผู้ใช้ไม่ทราบระดับฮอร์โมนที่แท้จริงของตนเอง และไม่ได้รับการติดตามผลเลือดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการใช้ยาคุมกำเนิดเพื่อหวังผลด้านความงาม อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งเป็นภาวะร้ายแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

.

 

การติดตามผลสำคัญไม่แพ้การเริ่มรักษา

หลังเริ่มใช้ฮอร์โมน ผู้รับบริการจำเป็นต้องเข้ารับการติดตามอย่างสม่ำเสมอ ปีแรก แพทย์มักนัดตรวจและเจาะเลือดทุก 3 เดือน เมื่อระดับฮอร์โมนคงที่แล้ว จะติดตามทุก 6 เดือนถึง 1 ปี โดยการตรวจจะครอบคลุมระดับฮอร์โมน ความดันโลหิต น้ำตาลในเลือด ไขมัน และความเข้มข้นของเลือด เพื่อให้มั่นใจว่าการรักษายังคงปลอดภัยและเหมาะสม

.

 

การเป็นตัวเองอย่างปลอดภัย เริ่มต้นจากข้อมูลที่ถูกต้อง

การใช้ฮอร์โมนยืนยันเพศไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หากดำเนินการภายใต้การดูแลของแพทย์และทีมสหสาขาวิชาชีพอย่างเหมาะสม เพราะนอกจากจะช่วยให้ร่างกายสอดคล้องกับตัวตนแล้ว ยังช่วยยกระดับคุณภาพชีวิต สุขภาพจิต และความมั่นใจของผู้รับบริการได้อย่างมีนัยสำคัญ สำหรับผู้ที่สนใจเริ่มต้นใช้ฮอร์โมน หรือผู้ที่เคยใช้ฮอร์โมนด้วยตนเองและต้องการตรวจติดตามความปลอดภัย

.

 

สามารถเข้ารับคำปรึกษาได้ที่ CMU Prime Clinic ชั้น 5 อาคารศรีพัฒน์ (เดิม) คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเปิดให้บริการทุกวันพฤหัสบดีช่วงบ่าย และวันศุกร์ช่วงเช้า

.

 

ขอบคุณข้อมูลจาก :ผศ.พญ.ณัฐนิตา มัทวานนท์ อาจารย์หน่วยเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มช.

เรียบเรียง : นางสาวนันทพร ระบิน

ภาพ / ข่าว : งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

.

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ 

https://www.facebook.com/share/p/1D3uv1rsaQ/

# Pride Month#ฮอร์โมนเพศ#MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #แพทย์สวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #MedCMUในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedCMU