การดูแลระบบทางเดินอาหารและ การขับถ่ายอุจจาระ
 
 

ระบบทางเดินอาหาร

เมื่อคนเรารับประทานอาหาร อาหารจะถูกย่อยในกระเพาะอาหารและลำไส้ อาหาร
ที่เป็นประโยชน์และน้ำจะถูกดูดซึมกลับสู่ร่างกายเหลือแต่กากอาหาร ที่อยู่ในลำไส้
กลายเป็นของเสียคืออุจจาระในลำไส้ใหญ่ เมื่อมีมากพอเก็บจะกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวเพื่อขับอุจจาระออกมา โดยสมองเป็นตัวรับรู้และสั่งการให้หูรูดทวารหนักคลายตัว
เมื่อไขสันหลังได้รับบาดเจ็บ ถูกตัดขาดจากสมอง ทำให้ไม่สามารถรับรู้และสั่งการให้มีการขับถ่ายอุจจาระในยามที่ต้องการได้
ทำให้บางครั้งอุจจาระถูกขับออกมาเองโดย ไม่รู้ตัว แต่บางครั้งก็ไม่สามารถขับอุจจาระออกมาเองได้
อันเนื่องมาจากการสะสมมากเกินไป จึงรวมตัวกันแน่นและแข็งทำให้เกิดอาการท้องอืด
ท่านสามารถฝึกได้โดยการกระตุ้นให้ขับถ่ายเป็นเวลา ทำให้เป็นนิสัยทุกวันหรือเว้นวัน

ข้อควรจำและยึดถือปฏิบัติ

เพื่อให้เกิดการขับถ่ายสะดวกและเป็นเวลาควร
-กินอาหารที่มีกาก เช่น ผัก ผลไม้ เม็ดแมงลัก
-ดื่มน้ำมาก ๆ จะทำให้อุจจาระไม่แข็ง
-ออกกำลังกายเป็นประจำ ช่วยให้ลำไส้ทำงาน
-ฝึกหัดขับถ่ายอุจจาระให้เป็นเวลาทุกวันหรือวันเว้นวัน ช่วยได้ด้วยการ
- นวดท้องน้อยด้านซ้ายจากบนลงล่าง
- บ่งหรือใช้นิ้วล้วง ถ้าใช้นิ้วล้วงควรใช้น้ำสบู่หรือวาสลีนช่วยหล่อลื่น เพื่อป้องกันการเกิดแผลแตกที่รูทวารหนัก
- ใช้ยาสวน หรือยาเหน็บช่วย
-
รับประทานยาระบายตามเเพทย์สั่ง

ข้อควรระวัง
การที่ท้องผูก อาจทำให้เกิดภาวะออโตโนมิคไฮเปอร์รีเฟลกเซีย หรือความดันโลหิตสูงโดยเฉียบพลัน
จะมีอาการปวดศีรษะมากหน้าแดงชีพจรเต้นช้าลง มีอาการเหมือนกับ
การปัสสาวะไม่ออก ถ้าเกิดขึ้น รีบแก้ไขโดย สวนล้วงอุจจาระออกอย่างนุ่มนวล

ปัญหาอื่น ๆ ที่อาจพบ

ท้องเสีย
*สาเหตุ
- เกิดจากกินยาระบายหรือยาถ่ายมากเกินไป
- รับประทานอาหารไม่สะอาดหรือรสจัด
- ไม่ถ่ายอุจจาระมานานอุจจาระแข็งอุดแน่นเกินไปจะขับถ่ายออกเองไม่ได้ จนเกิดการถ่ายอุจจาระกระปริบกระปรอยอาจมีเมือกเหลว ๆ
หรือส่วนที่เป็นน้ำออกมา
-การแก้ไข
-หาสาเหตุและรับการรักษาจากแพทย์ เช่น ถ้าคลำท้องน้อยด้านซ้ายพบว่ามีลำอุจจาระให้สวนล้วงอุจจาระออกริดสีดวงทวาร
-ปรึกษาแพทย์
-ดื่มน้ำมาก ๆ
-รับประทานอาหารที่มีกาก เช่น ผัก ผลไม้
-รับประทานยาระบายอ่อน ๆ
-ใช้ยาสวนหรือยาเหน็บช่วย

อาหารที่จำเป็นสำหรับท่าน

- อาหารที่มีกากมากจำเป็นต่อการขับถ่ายอุจจาระ ได้แก่ ยอดกระถิน กล้วย ฝรั่ง มะม่วง ถั่วฝักยาว เป็นต้น
-ไม่ควรรับประทานอาหารที่มีรสหวานหรือไขมันมากเกินไป เช่น ขนมหวาน น้ำตาล เพราะจะทำให้อ้วนเกินไป
-ควรรับประทานผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว อาจช่วยให้ปัสสาวะเป็นกรด ลดการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ และลดการตกตะกอนของนิ่วได้
-ดื่มน้ำมาก ๆ อย่างน้อยวันละ 3 ขวด ถ้าไม่มีข้อจำกัด


จัดทำโดย
กรรมการสุขศึกษา หอผู้ป่วยฟื้นฟูสภาพ 1
งานการพยาบาลผู้ป่วยทั่วไป ฯ
ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลมหาราช
นครเชียงใหม่