โรคธาลาสซีเมีย

เรียบเรียงโดย นางสุวพันธ์ วราลักษณ์
งานการพยาบาลผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยฉุกเฉิน
หน่วยสุขศึกษาฝ่ายการพยาบาลโรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่
ธาลาสซีเมีย
คือ โรคซีดทางกรรมพันธุ์ชนิดหนึ่ง ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของพันธุกรรม พันธุกรรมผิดปกตินี้ จะแฝงอยู่ในบิดา มารดาของผู้ป่วย โดยที่บิดามารดา อาจไม่แสดงอาการของโรค แต่สามารถถ่ายทอดพันธุ์ผิดปกติไปยังลูกหลานได้ ผู้ป่วยโรคธาลาสซีเมีย จะมีเม็ดเลือดแดงเปราะแตกง่าย ทำให้อายุเม็ดเลือดแดงสั้น ร่างกายสร้างเม็ดเลือดแดงไม่ทัน จึงทำให้เกิดอาการซีด หรือโลหิตจาง หัวใจทำงานมาก อาจมีอาการบวมน้ำ หรือหัวใจวายได้ ตับโต พวกที่มีอาการน้อยก็สามารถที่จะดำรงชีวิตได้ค่อนข้างปกติ แต่ถ้ามีอาการรุนแรงเด็กอาจจะตายตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา
อาการของผู้ป่วยธาลาสซีเมีย
1. ผิวเหลืองซีด
2. เลี้ยงไม่โต
3. อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ป่วยบ่อย ๆ
4. ท้องป่อง ถ้าคลำจะคลำได้ก้อนในท้อง คือ ตับม้ามจะโต
5. แขนลีบเล็ก หน้าผากโหนก โหนกแก้มสูง ฟันยื่นเหยิน ลูกตา อยู่ห่างกันมากกว่าคนปกติ
6. กระดูกเปราะง่าย ซึ่งเกิดจากไขกระดูกสร้างเม็ดเลือด เพิ่มขึ้น มาก ทำให้โพรงกระดูกกว้าง
เอกสารอ้างอิง
- สุรเกียรติ อาชานานุภาพ ตำราการตรวจรักษาโรคทั่วไป 2 กรุงเทพฯ : เรือนแก้ว การพิมพ์, 2532
คำแนะนำเมื่อลูกเป็นธาลาสซีเมีย
1. ให้ความร่วมมือในการรักษาพยาบาล โดยมาตรวจตามนัด อย่างสม่ำเสมอ
2. ให้รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ในการสร้างเม็ดเลือด ได้แก่ อาหารจำพวกเนื้อสัตว์ ตับ ผักใบเขียวผลไม้
3. หลีกเลี่ยง และระมัดระวังการติดเชื้อ หรือห่างไกลผู้เป็นโรค ติดต่อ
4. ตรวจสุขภาพฟันอย่างน้อย ปีละ 2 ครั้ง เพื่อป้องกันฟันผุ
5. แนะนำให้พ่อแม่คุมกำเนิด ญาติพี่น้องที่เป็นโรคนี้ไม่ควร แต่งงานกัน ถ้าแต่งกันก็ไม่ควรมีบุตร
6. ก่อนแต่งงานควรตรวจดูว่ามีเชื้อกรรมพันธุ์ของโรคนี้ หรือไม่
การรักษา
ถ้าพบอาการดังกล่าว ควรส่งไปตรวจวินิจฉัยที่โรงพยาบาล เพื่อการรักษาที่ถูกต้องต่อไป โดยแพทย์จะให้การรักษา ดังนี้
1. จะได้รับยาช่วยสร้างเม็ดโลหิตแดง
2. ห้ามให้ยาบำรุงโลหิตที่มีเหล็ก (เพราะร่างกายมีธาตุเหล็กมาก เกินอยู่แล้ว)
3. ถ้าซีดมากอาจต้องให้เลือดเป็นครั้งคราว
4. ถ้ามีไข้ ติดเชื้อได้รับการรักษาตามอาการ (ป้องกันโรคแทรก)
5. ถ้าเป็นรุนแรง จะต้องให้เลือดบ่อย ๆ อาจต้องตัดม้ามออก จะทำในวัยเด็กหลังอายุ 2-4 ขวบ
6. ในรายที่มีการสะสมของเหล็กในร่างกายมากเกิน ต้องรักษา ด้วยการฉีดยาขับเหล็ก