fw4.gif (1391 bytes)ไซนัสอักเสบ หรือโพรงอากาศข้างจมูกอักเสบ (งานการพยาบาลผู้ป่วยนอกและฉุกเฉิน)

fw4.gif (1391 bytes)หมายถึง การอักเสบของเยื่อบุในโพรงอากาศข้างๆจมูก มีการติดเชื้อเข้าสู่โพรงอากาศข้างจมูก หรือไซนัสอาจเป็นเพียงบางไซนัส หรือเป็นทั้งหมด


fw4.gif (1391 bytes)สาเหตุ
ไซนัสอักเสบมักเกิดหลังจากการอักเสบของจมูกในพวกที่เป็นหวัดบ่อยๆ เป็นหวัดเนื่องจากภูมิแพ้ สันจมูกคด ริดสีดวงจมูกและสาเหตุอื่นๆ ที่ทำให้เยื่อจมูกบวม รูเปิดของไซนัสอุดตันทำให้มีน้ำขังในไซนัส ถ้ามีอาการติดเชื้อก็จะมีหนองขังอยู่ภายใน

fw4.gif (1391 bytes)การอักเสบของไซนัส แบ่งได้ 2 ชนิด คือ
1. ถ้าเป็นชนิดเฉียบพลัน มักเป็นหลังเป็นหวัด ไข้หวัดใหญ่หรือเจ็บคอ และโรคที่เกิดจากไวรัสต่างๆ นอกจากนั้นยังพบว่าหลังว่ายน้ำ ดำน้ำ ถอนฟัน หรือการใช้ยาใส่ในจมูก พวกนี้มักมีอาการปวดศรีษะ โดยเฉพาะบริเวณหน้าผากระหว่างคิ้ว ปวดกระบอกตา ปวดแก้ม ปวดลึกกลางกระหม่อม หรือปวดดั้งจมูก
2. ในผู้ป่วยที่เป็นไซนัสอักเสบเรื้อรัง มีประวัติเป็นหวัดหลายๆเดือน หรือหลายๆ ปี และมักมีการแพ้ร่วมอยู่ด้วย ส่วนอาการปวดศีรษะ อาจมีหรือไม่ก็ได้ บางรายมีเฉพาะอาการน้ำมูกไหล หรือเสมหะไหลลงในคอเท่านั้น บางรายจมูกมีกลิ่น บางรายก็คัดจมูกอยู่เสมอ บางรายมีก้อนในจมูกอยู่ด้วย


fw4.gif (1391 bytes)โรคแทรกซ้อนของไซนัสอักเสบ
มักเกิดหลังจากไซนัสอักเสบอย่างเฉียบพลันมากกว่าเรื้อรัง เนื่องจากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องเพียงพอ และโรคไซนัสอักเสบที่มีการติดเชื้ออยู่ในไซนัสจะมีอันตรายน้อย แต่ถ้าเชื้อกระจายไปสู่อวัยวะสำคัญใกล้เคียงอื่นๆ จะเป็นอันตรายมาก เช่น เกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อของลูกตา เป็นฝีรอบๆลูกตา ถ้าเชื้อจากไซนัสเข้าสู่เส้นเลือดดำจะอันตรายมาก หากเชื้อโรคทะลุกระดูกไปสู่เยื่อหุ้มสมองก็จะทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เป็นฝีในสมองได้

fw4.gif (1391 bytes)การรักษา
1. การรักษาทางยา ได้ยาแก้ปวด ยาลดอาการคัดจมูก และให้ยาปฏิชีวนะ
2. การรักษาโดยการผ่าตัดไซนัส ในรายที่รักษาทางยาแล้วไม่ดีขึ้น ในรายที่มีหนอง มีน้ำ ถุงน้ำ มีเนื้องอก ซึ่งพวกนี้ไม่สามารถรักษาทางยาได้


fw4.gif (1391 bytes)การป้องกัน
1. ขจัดสาเหตุของโรค เช่น รักษาโรคริดสีดวงจมูก โรคหวัดจากภูมิแพ้ โรคสันจมูกคด เป็นต้น ถ้าหากโรคดังกล่าวเป็นสาเหตุของไซนัสอักเสบ
2. ขจัดแหล่งของการติดเชื้อ เช่น รักษาโรคฟัน โรคติดเชื้อของจมูกโดยใช้ยาปฏิชีวนะ
3. พยายามทำจิตใจให้สบาย หลีกเลี่ยงสาเหตุที่ทำให้เกิดความตึงเครียดต่างๆ
4.งดสูบบุหรี่ ดื่มสุรา ชา กาแฟ แต่พอควร
5. พักผ่อนให้เพียงพอ โดยเฉพาะการนอนที่หลับสนิทไม่ฝันร้าย หรือตื่นกลางดึก
6. ออกกำลังกายโดยสม่ำเสมอ
7. อาศัยอยู่ในถิ่นฐานที่สงบ ปราศจากสิ่งทำลายสุขภาพอื่นๆ เช่น ไอเสียรถยนต์ อากาศและน้ำเป็นพิษ
8. ฝึกฝนตนเองให้มีความสงบ และสันโดษ ให้มีความสุข และความพอใจในงานของตน ในความสามารถของตน รู้จักระบาย และผ่อนคลายอารมณ์
9. หลีกเลี่ยง และระวังรักษาตนอย่าให้เป็นโรคต่างๆ ได้ง่าย เช่น อย่าให้ถูกอากาศร้อนจัดหรือเย็นจัด โดยกระทันหัน หรือเข้าๆออกๆ จากสถานที่เย็นและร้อน หลีกเลี่ยงจากสถานที่เพาะพันธุ์ของเชื้อโรค เช่น บริเวณที่อับๆ บริเวณที่มีผู้ป่วยจำนวนมาก เป็นต้น
10.ถ้ามีอาการ และอาการแสดงต่อไปนี้ให้รีบมาพบแพทย์ เช่น ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ชัก มีไข้ หนาวสั่น บวมบริเวณหน้าตาและหน้าผาก ตาพร่า ปวดลึกในลูกตา เห็นภาพซ้อน ซึ่งมีอาการมากกว่าอาการของไซนัสอักเสบทั่วไป

ฉวีวรรณ บุนนาค. (2537) ตำราโรค หู คด จมูก มหาวิทยาลัยมหิดล.
อภิชัย วิธวาศิริ. (2537) ตำราโรค หู คด จมูก มหาวิทยาลัยมหิดล.