หน่วยตรวจฉุกเฉิน โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่


ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนพฤศจิกายน 2547

ฉบับต้อนรับวันลอยกระทง

+ =

“ดูแลดุจญาติมิตร พร้อมดวงจิตบริการ ”

บรรณาธิการแถลง การตรวจที่ ER การคัดแยกผู้ป่วย (Triage) สกู๊ปชีวิต
Mass casualty ขำขันประจำฉบับ เก็บมาฝาก กองบรรณาธิการ

บรรณาธิการแถลง

สวัสดีครับ จุลสารอีอาร์ฉบับนี้เป็นฉบับแรกของหน่วยตรวจฉุกเฉิน ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อให้ผู้อ่านได้รู้จักและเข้าใจในการทำงานของหน่วยตรวจ ฯ มากขึ้น โดยมีกำหนดออกเดือนละฉบับ และฉบับนี้ก็เป็นฉบับปฐมฤกษ์ที่ต้อนรับวันลอยกระทงด้วยครับ

จุลสารที่จัดทำขึ้นนี้จะแฝงด้วยวิชาการ แนวทางการปฏิบัติงาน และเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยที่พวกเราได้พบเจอจากการทำงานมาให้ท่านผู้อ่านได้รับทราบ

ฉบับนี้ มีเรื่องอยากบอกเล่าให้ท่านทราบถึงประเภทของผู้ -ป่วยที่จะได้รับการตรวจที่ฉุกเฉิน การคัดแยกผู้ป่วย รวมถึงเมื่อเกิดอุบัติเหตุกลุ่มชนแล้ว ทางหน่วยตรวจมีวิธีการจัดการ ดำเนินการอย่างไร ทีเด็ดของฉบับนี้คือ มาฟังความในใจของคนในหน่วยตรวจฉุกเฉิน ว่าบุคคลเหล่านี้มีความภูมิใจ ดีใจ คับข้องหมองใจอย่างไรบ้างนะครับ อ่านแล้วกรุณาเตรียมกระดาษไว้ซับ...น้ำตานะครับ

ด้วยความรักและศรัทธา

ศรีทัย สีทิพย์

Rounded Rectangle: ผู้ป่วยประเภทไหนทีจะได้รับการตรวจที่  หน่วยตรวจฉุกเฉิน (ER)

มีผู้ป่วยจำนวนหนึ่งที่ต้องการตรวจที่ ER อาจเพราะ สวย เย็น และมีตราช้าง (สวย = ห้องใหม่ , เย็น = ห้องแอร์ , มีตราช้าง = น่าไว้วางใจ ดูหมอ พยาบาลมีความรู้แน่นหนาเหมือนช้าง ) แต่หากไม่ครบบัญญัติเหล่านี้ เรามีความจำเป็นต้องให้ผู้ป่วยตรวจที่ห้องตรวจผู้ป่วยนอกหรือคลินิคพิเศษ ผู้-ป่วยที่จะได้รับการตรวจที่ ER เหล่านี้ได้แก่

  • ผู้ป่วยอุบัติเหตุทุกชนิด ภายใน 24 ชั่วโมงภายหลังเกิดเหตุ
  • ผู้ป่วยหยุดหายใจหรือหัวใจหยุดเต้น
  • ผู้ป่วยหมดสติ หรือแขนขาอ่อนแรงเฉียบพลัน
  • ผู้ป่วยช๊อค ตัวเย็น เหงื่อออกมาก
  • ผู้ป่วยชัก หรือชักมาไม่เกิน 24 ชั่วโมง
  • ผู้ป่วยหายใจลำบาก หอบ เหนื่อย
  • ผู้ป่วยเจ็บหน้าอก มีประวัติเป็นโรคหัวใจ
  • ผู้ป่วยที่มีเลือดออกจากร่างกาย เช่น อาเจียนหรืออุจจาระเป็นเลือด
  • ผู้ป่วยกินหรือถูกสารพิษ สัตว์มีพิษกัดต่อย
  • ผู้ป่วยที่มีสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ร่างกาย
  • ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง เฉียบพลัน เช่น ปวดท้องหรืออาเจียนมาก
  • ผู้ป่วยที่มีภาวะจิตประสาทไม่ปกติ เช่น คลุ้มคลั่ง ก้าวร้าว
  • ผู้ป่วยเด็ก สตรีที่ถูกล่วงละเมิดสิทธิ
  • ผู้ป่วยคดีที่ตำรวจนำส่งเพื่อตรวจหาหลักฐานทางคดี
  • ผู้ป่วยเด็กที่มีไข้สูง เสี่ยงต่อการชัก
Text Box: ได้ทราบกฎเกณฑ์แบบนี้แล้ว    อยากมาตรวจที่ ER ไหมครับ

Triage

คำว่า Triage มาจากภาษาฝรั่งเศส แปลว่าการคัดหรือแยก อ่านได้หลายอย่าง บางคนอ่านว่า ทรี-อาจ บ้าง ทริ-แอจ บ้าง แล้วแต่จะอ่านนะครับ

ผู้ป่วยที่มารับบริการที่หน่วยตรวจฉุกเฉิน เราจะแบ่งผู้ป่วยออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

Emergent - ผู้ป่วยด่วนมาก แทนด้วยสัญลักษณ์สีแดง ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องได้รับการแก้ไขภาวะคุกคามต่อชีวิตภายใน 1 นาที และไม่เกิน 4 นาที ได้แก่ผู้ป่วยหยุดหายใจ หัวใจหยุดเต้น ผู้ป่วยช็อค หายใจลำบากมาก เจ็บอกจากกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดไปเลี้ยงเฉียบพลัน เป็นต้น

Urgent – ผู้ป่วยฉุกเฉิน แทนด้วยสัญลักษณ์สีเหลือง ผู้-ป่วยกลุ่มนี้สามารถรอได้โดยไม่เกิดภาวะคุกคามต่อชีวิต แต่หากรอนานเกินไปอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจนถึงชีวิตได้ ได้แก่ ผู้ป่วยมีบาดแผล(ไม่มีเลือดออกมาก) ผู้ป่วยกระดูกหัก ผู้ป่วยหอบเหนื่อย(ไม่มาก) ผู้ป่วยปวดท้อง เป็นต้น

Non urgent – ผู้ป่วยไม่ฉุกเฉิน แทนด้วยสัญลักษณ์สีเขียว เช่น ผู้ป่วยแผลถลอก ปวดท้องเรื้อรัง(สัญญาณชีพปกติ) ท้องโต เป็นต้น

ผู้ป่วยทั้ง 3 ประเภทจะมีเกณฑ์ในการคัดแยกอย่างเป็นระบบ ซึ่งจะขอกล่าวในฉบับต่อ ๆ ไป

หการคัดแยกประเภท จะใช้ในการคัดแยกผู้ป่วยอุบัติเหตุกลุ่มชนด้วยนะครับ หากผู้ป่วยเสียชีวิตหรือหมดหวังในการรักษา จะแทนด้วยสัญลักษณ์สีดำ นะครับ

Oval: หัวอก  หัวใจ๋  คนใน อีอาร์

ตั้งแต่เรียนจบมาเป็นพยาบาล ใจก็ฝักใฝ่ไค้เป๋น (need) พยาบาลห้องฉุกเฉิน เพราะว่าหมอ ผู้ป่วยและญาติ หมุนเวียนเปลี่ยนผ่านตลอด ทำให้เราเจอคนใหม่ ๆ ในชีวิต (แต่ไม่ยักมีใครจริงใจกับเรา) แต่เป็นที่น่าเสียใจว่าอยากกลับบ้านตอนเทศกาล เช่น ปีใหม่ไทย ปี๋ใหม่เมือง วันแห่งความรัก เข้าพรรษา ลอยกระทง ไม่ให้ขอเวรหยุด ต้องช่วยกันทำงาน แต่วอร์ดอื่น ๆ เช่น วอร์ด ..... ได้กลับบ้าน เห็นเขากลับบ้าน แล้วอยากบอกว่าขอยมาก (envy so much)

ยิ่งอยู่เวรแล้วได้ยินเสียงกริ๊ง กริ๊ง .... (สายนอกดัง 2 กริ๊ง) มีเสียงบอกว่า “ รอซักครู่นะคะ/ครับ โทรจาก.........จะรีเฟอร์ (refer) คนไข้....... เนื่องจากศูนย์ refer ภาคเหนือเตียงเต็มค่ะ ” โอ๊ย ใจจะขาดรอนๆยิ่งผู้ป่วยมาตอนกำลังส่งเวร เหมือนกับจะพร้อมใจกันมานะครับ 16.00 น. / 24.00 น. มาพร้อมกัน 3-5 โรงบาล แต่ละรายเครื่องช่วยหายใจนกทั้งนั้น มาพร้อมกันกับขี้เหล้าหลาย ๆ สถาบัน นอกจากนั้นมีญาติมาอีกรายละ 5-10 ใจจริงแล้วอยากเอาหมากฝรั่ง อ้อย ขนมขบเคี้ยว น้ำ ส้มตำ มาขายหน้า ER คงขายได้ดีพิลึก....

แต่อยู่ ER ก็ดีอย่างนะครับ มีงานก็ทำ ไม่มีก็ไม่ทำ แต่มีแล้วไม่ทำเนี่ยมีปัญหานะครับ อิอิ ฉะนั้นคนอยู่ ER ต้องทำงาน ให้สมกับคำขวัญที่ว่า

บริการเต็มที่ ชีวีปลอดภัย ประทับใจผู้รับบริการ ทำงานอย่างมีความสุข

MassCasualty

คำว่า “Mass casualty” หมายถึง อุบัติเหตุกลุ่มชน หรือบางคนก็เรียกว่า Mass Emergency ซึ่งเป็นการได้รับอุบัติเหตุหรือบาดเจ็บในคนหมู่มาก ที่เราเห็นทางทีวีบ่อย ๆ ได้แก่ พวกระเบิดพลีชีพ ตึกถล่มหรือแม้กระทั่งอุบัติเหตุจราจร สำหรับจังหวัดเชียงใหม่ที่เราเคยเห็น ได้แก่ โรงงานอบลำไยระเบิด รถโดยสารคว่ำ หรือแก๊สแอมโมเนียรั่วในโรงงาน เป็นต้น

อุบัติเหตุกลุ่มชน แบ่งออกเป็น 3 ระดับ

ระดับที่ 1 – มีผู้ได้รับบาดเจ็บน้อยกว่า 15 คน และอาการไม่สาหัสมากทางหน่วยตรวจฉุกเฉิน สามารถจัดการได้ ไม่ต้องเปิดใช้แผน

ระดับที่ 2 – มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 15-30 คน มีอาการสาหัสหลายราย ต้องขอความร่วมมือจากเจ้าหน้าที่ภายในงานการพยาบาลผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยฉุกเฉิน และแพทย์จากภาควิชาที่เกี่ยวข้อง

ระดับที่ 3 – มีผู้ได้รับบาดเจ็บจำนวนมาก (ตั้งแต่ 30 คน ขึ้นไป) เหตุการณ์รุนแรง ต้องขอความช่วยเหลือจากแพทย์ประจำภาควิชาที่เกี่ยวข้อง เจ้าหน้าที่ฝ่ายการพยาบาล เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์ งานโภชนาการ ห้องยา ห้องผ่าตัด หน่วยขนย้าย หน่วยรังสี เจ้าหน้าที่ตำรวจ หน่วยเวช-ระเบียน และต้องรายงานต่อผู้บังคับบัญชาให้ทราบเพื่อดำเนินการ

ในฉบับหน้า เราจะกล่าวถึงในกรณีเมื่อมีอุบัติเหตุกลุ่มชน ในแต่ละระดับ เราจะให้การรักษาและแบ่งพื้นที่ในการรักษาพยาบาลอย่างไรบ้าง พลาดไม่ได้นะครับ

ขำขัน

นางเฉิ่มเบอะ เป็นคนบางกอกแต่กำเนิด ใช้แต่ภาษาไทยกลางมาตลอดครึ่งชีวิต (half life) ของเธอ เธอพาลูกน้อยวัย 2 ขวบกว่า ๆ มาหาหมอที่ห้องฉุกเฉินด้วยเรื่อง..ลูกน้อยหอยสังข์ของเธอนอนตกเตียง ขณะที่เธอกำลังหลับสนิท

เจ้าหน้าที่พยาบาลผู้บันทึกชันสูตรบาดแผล สอบถามเธอว่าปกติลูกชายนอนเป็นอย่างไรบ้างว่า

เจ้าหน้าที่อีอาร์ “ คุณแม่ค่ะปกติเด็ก นอนร้ายไหมค่ะ ”

คุณเฉิ่มเบอะ “ คุณพยาบาล พูดดี ๆ สิค๊ะ ลูกดิชั้นไม่ใช่คนร้ายอะไร ลูกดิชั้นเป็นคนดีค่ะ ” (ท่าทางโกรธมาก ตาลุกวาว)

เจ้าหน้าที่อีอาร์ “ ไม่ใช่อย่างนั้นค่ะ คือดิชั้นถามว่าลูกของคุณนอนเป็นอย่างไรบ้าง นอนดิ้นหรือเปล่า ”

คุณเฉิ่มเบอะ “ ทำไมคุณไม่ถามว่า นอนดิ้นไม๊ ดิชั้นจะได้ตอบถูก เนี่ยถามว่านอนร้ายไหม ใครจะเข้าใจ

เจ้าหน้าที่อีอาร์ ????????????????

 

นอนร้าย = นอนฮ้าย = นอนดิ้นไปมา อาจจะฝันร้ายหรือมีเรื่องกังวลใจ จนเก็บไปเอาไปฝัน

Oval: แอ่วลอยกระทง บ่ดีลืมใส่หมวกกั๋นน๊อค     เพราะคุ้มภัยหลายอย่างเจ้า

 

หากอยากทราบค่าเวลา 1 ปี ให้ถามเด็กนักเรียนที่สอบไล่ไม่ผ่าน

หากอยากทราบค่าเวลา 1 เดือน ให้ถามแม่ที่คลอดลูกก่อนกำหนด

หากอยากทราบค่าเวลา 1 สัปดาห์ ให้ถามบรรณาธิการหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ที่ทำหนังสือไม่เสร็จ

หากอยากทราบค่าเวลา 1 วัน ให้ถามกรรมการรายวันที่ต้องเลี้ยงดูลูกเล็ก ๆ 3-4 คน

หากอยากทราบค่าเวลา 1 ชั่วโมง ให้ถามคนที่กำลังรอแฟน/กิ๊กมารับ

หากอยากทราบค่าเวลา 1 นาที ให้ถามคนที่เพิ่งพลาดรถไฟ/รถทัวร์เที่ยวนั้น

หากอยากทราบค่าเวลา 1 วินาที ให้ถามคนที่เพิ่งรอดพ้นอุบัติเหตุมาหมาด ๆ

หากอยากทราบค่าเวลาเสี้ยววินาที ให้ถามนักกีฬาโอลิมปิคที่ได้เหรียญเงิน

 

คนเราเกิดมามีเวลา 24 ชั่วโมงเท่ากันทุกคน คุณได้ใช้เวลาให้เกิดประโยชน์หรือเปล่าครับ

ที่ปรึกษา :



 

นางลักขณา พูลปัญญา
หัวหน้างานการพยาบาลผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยฉุกเฉิน

น.ส. พยุงมาศ จิรพรสวัสดิ์
พยาบาลประสานงานศูนย์อุบัติเหตุ

นายวีรชาติ ชูฤทธิ์
หัวหน้าหน่วยตรวจฉุกเฉิน

บรรณาธิการ :
นายศรีทัย สีทิพย์
ฝ่ายศิลป์ :

นายมงคล บ่อคำ
นายสุชิน ติ่งหมาย
นายเชิดพงษ์ ปัญญา
ฝ่ายเนื้อหา :


นายมานัส อินทะนัก
นางวารุณี สุวรรณศิริกุล
น.ส.วีรวรรณ ตั้งศิริอักษร
น.ส.อัญชลี จันทร์ประเสริฐ
ฝ่ายพิสูจน์อักษร :
น.ส.พรรษวรรณ สายหร่าย
น.ส.เสาวนุช สมศรี
ที่ทำการ:
หน่วยตรวจฉุกเฉิน
โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200
โทรศัพท์ 66-(0)53-946332-3 E-mail : ssrithip@mail.med.cmu.ac.th