โลหิตและส่วนประกอบของโลหิต

Tags:

โลหิตและส่วนประกอบของโลหิต                      

โลหิตที่ได้จากการบริจาคสามารถนำมาแยกเป็นส่วนประกอบของโลหิตได้หลายชนิด ซึ่งแต่ละชนิดนั้นมีข้อบ่งชี้ในการใช้ วิธีการเก็บรักษา ความเสี่ยงในการติดเชื้อ หรือข้อควรระวังในการใช้ที่แตกต่างกัน 

 

เพื่อให้การใช้โลหิตเป็นไปอย่างถูกต้องเหมาะสมจึงได้นำเสนอรายละเอียดของส่วนประกอบโลหิต โดยอ้างอิงข้อมูลจาก หนังสือ "การใช้โลหิตและส่วนประกอบโลหิตอย่างเหมาะสม The Apprcpriace use of Blood and Blood components" ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ.2554 บทที่ 3 เรื่อง "โลหิตและส่วนประกอบโลหิต Blood and Blood Components" เขียนโดย นาวาโทหญิง แพทย์หญิงอุบลวัณณ์ จรูญเรืองฤทธิ์ โดยมีรายละเอียดดังนี้

โลหิตรวมหรือโลหิตครบส่วน Whole bood (CPD-Adenine-1)(WB)

ความหมาย  หมายถึงโลหิตที่เจาะเก็บจากผู้บริจาคในถุงเก็บโลหิตที่มีสารป้องกันโลหิตแข็งตัวชนิด  CPD และสารช่วยรักษาคุณภาพโลหิตคือ adenine-1 อยู่ด้วยและยังไม่ได้แยกออกเป็นส่วนประกอบชนิดต่างๆ การบริจาค 1 ครั้งคือ 1 ถุง หรือ 1 ยูนิตประกอบด้วย

-           โลหิตผู้บริจาค มี 2 ขนาด คือ 350 ± 10% มล. และ 450± 10% มล.

-           สารกันโลหิตแข็งตัวและการรักษาคุณภาพโลหิต 49 มล. และ 63 มล. สำหรับขนาดถึงบรรจุโลหิต 350 มล. และ 450 มล. ตามลำดับ

-           ฮีโมโกลบิน ประมาณ 12 ก./กล.

-           ฮีมาโตคริต 35% - 45%

-           เกล็ดเลือดที่ไม่ function

-           ไม่มีปัจจัยการแข็งตัวของเลือดชนิดที่คงทน (labile coagulation factors) กล่าวคือไม่มี factors V และ VIII

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ

                อาจมีความเสี่ยงต่อการถ่ายทอดเชื้อโรคติดต่อทางกระแสโลหิตได้ เช่น ซิฟิลิส มาลาเรีย HIV ไวรัสตับอักเสบชนิดบี ซี ไวรัสชนิดอื่นๆเช่น cytomegalovirus (CMV) และพยาธิในเลือด เชื้อโรคดังกล่าวอาจอยู่ในเซลล์เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด หรืออยู่ในพลาสมา

การเก็บรักษาในธนาคารเลือด

-           เก็บรักษาอุณหภูมิในตู้เย็นเก็บโลหิตโดยเฉพาะที่อุณหภูมิ +1 ถึง +6 °ซ. ซึ่งมีเครื่องแสดงอุณหภูมิและสัญญาณเตือนเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยนแปลงไปจากช่วงที่กำหนด

-           ระหว่างการเก็บรักษาเม็ดเลือดแดงยังมี metabolism จึงอาจมีการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบในเซลล์ รวมทั้งมีสารบางชนิดเช่น cytokines ออกจากเซลล์เม็ดเลือดขาวมาอยู่ในพลาสมาเพิ่มขึ้น

-           เมื่อเบิกโลหิตออกจากตู้เย็นของธนาคารเลือดเพื่อนำไปให้ผู้ป่ายต้องให้ภายใน 30 นาที

ข้อบ่งชี้การใช้

-           เพื่อทดแทนเม็ดเลือดแดงจากการเสียโลหิตเฉียบพลันและภาวะ hypovolemia

-           การเปลี่ยนถ่ายโลหิต (exchange transfusion) ในเด็กแรกเกิด

-           ในภาวะฉุกเฉินที่จำเป็นต้องช่วยชีวิตผู้ป่วย หากแพทย์สั่งใช้เฉพาะเม็ดเลือดแดง (Red blood cells, RBC) แต่ไม่มีในธนาคารเลือดก็อาจให้ WB ได้

ข้อห้ามการใช้

                ควรระวังในผู้ป่วยที่เสี่ยงต่อภาวะ volume overload เช่น chronic anemia

วิธีการให้

-           เลือกให้ตรงตามหมู่โลหิต ABO และ Rh ของผู้ป่วยเป็นอันดับแรก

-           ต้องทำ compatibility test แล้วได้ผลลบก่อนให้

-           ใช้ชุดให้โลหิตมาตรฐานที่มีตัวกรอง fibrin และ debris

-           ห้ามใส่ยาใดๆลงในถุงโลหิต

-           ให้หมดภายในไม่เกิน 4 ชม. ต่อยูนิต

ข้อควรพิจารณา

                ปัจจุบันมีการแยก WB ออกเป็นส่วนประกอบโลหิต เพื่อใช้ตามข้อบ่งชี้ซึ่งมีประโยชน์แก่ผู้ป่วย ทำให้โลหิตแต่ละยูนิตได้ใช้ประโยชน์สูงสุด จึงมีการผลิต จ่าย และใช้ WB น้อยลง

 

 

 

 

 

เม็ดเลือดแดงอัดแน่น Red blood cell concentrate (RBC) เดิมเรียก packed red cells

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตหลังการปั่นให้เม็ดเลือดแดงตกตะกอนอัดแน่นก้นถุง และบีบพลาสมาส่วนบนบางส่วนออกไปแล้ว  1 ยูนิต ประกอบด้วย

-           เม็ดเลือดแดงอัดแน่นปริมาตรประมาณ 150-200 มล. มีพลาสมาเหลือน้อย

-           ฮีโมโกลบินไม่น้อยกว่า 45 ก.ต่อยูนิต (สำหรับโลหิตที่เจาะเก็บปริมาตร 450 มล.) และไม่น้อยกว่า 35 ก.ต่อยูนิต(สำหรับโลหิตที่เจาะเก็บปริมาตร 350 มล.)

-           ฮีมาโตคริตไม่เกิน 80 %

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ, การเก็บรักษาในธนาคารเลือด, วิธีการให้

-           เช่นเดียวกับ WB

ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           เพื่อทดแทนเม็ดเลือดแดงในผู้ป่วยโลหิตจาง

-           ให้ร่วมกับสารน้ำทดแทน เช่น crystalloid หรือ colloid ในราย acute blood loss

-           ถ้าต้องการเพิ่มความเร็วในการให้ อาจเติมน้ำเกลือนอร์มัล 50-100 มล. ด้วยวิธีที่ปลอดเชื้อ

 

 

 

 

 

เม็ดเลือดแดงในสารช่วยรักษาคุณภาพโลหิต Red cell suspension, Red cell in additive solution

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตหลังการปั่นให้เม็ดเลือดแดงตกตะกอนก้นถุงและบีบพลาสมาส่วนบนออกไปแล้ว และเติมสารเพื่อรักษาคุณภาพเพื่อยืดอายุการใช้งาน สามารถเก็บไว้ได้นานประมาณ 42 วัน 1 ยูนิตประกอบด้วย

-           เม็ดเลือดแดงปริมาตรประมาณ 150-200 มล. มีพลาสมาเหลือน้อยพร้อมสาร suspension ประมาณ 100 มล. ได้แก่ normal saline, adenine, glucose, mannitol solution (SAG-M) เป็นต้น

-           ฮีโมโกลบินประมาณ 15 ก./ดล. แต่ต้องไม่น้อยกว่า 45 ก. ต่อยูนิต

-           ฮีมาโตคริต50% - 70%

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ, การเก็บรักษาในธนาคารเลือด, ข้อบ่งชี้ในการใช้, วิธีการให้

-           เช่นเดียวกับ RBC

ข้อห้ามการใช้         ถ้า additive solution ที่เติมไว้มีส่วนประกอบของน้ำตาล เช่น dextrose ในปริมาณสูง ไม่ควรใช้ exchange transfusion ในเด็กแรกเกิด

 

 

 

 

 

 

 

เม็ดเลือดแดงที่ลดจำนวนเม็ดเลือดขาวด้วยการกรอง Leukocyte-depleted Red Cell (LD-RBC)

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตชนิดเม็ดเลือดแดงที่ขจัดเม็ดเลือดขาวออกไปด้วยวิธีการกรอง (leukocyte filtration) โดยจำนวนเม็ดเลือดขาวที่เหลืออยู่ต้องน้อยกว่า 5.0 × 106 เซลล์ต่อยูนิต ตามมาตรฐานสหรัฐอเมริกา หรือ 1.0 × 106 เซลล์ต่อยูนิต ตามมาตรฐานยุโรป

-           มีฮีโมโกลบิน ไม่น้อยกว่า 40 ก.ต่อยูนิต หรือ ฮีมาโตคริตไม่เกิน 80%ในกรณีที่ไม่ใส่สาร additive solution

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ เช่นเดียวกับ RBC แต่ลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ CMV จากการรับโลหิต

การเก็บรักษา  เช่นเดียวกับ RBC

ข้อบ่งชี้ในการให้

-           เช่นเดียวกับ RBC

-           สำหรับผู้ป่วยที่ต้องรับโลหิตเป็นประจำและมีปฏิกิริยาต่อการรับเม็ดเลือดขาว จึงจำเป็นต้องลดจำนวนเม็ดเลือดขาวในโลหิตที่ให้ และจะได้ผลดีต่อเมื่อใช้ leukocyte depleted blood ทุกยูนิต และส่วนประกอบโลหิตทุกชนิด

-           ป้องกัน febrile non hemolytic transfusion reaction (FNHTR) ในผู้ป่วยที่เคยมีอาการไข้หนาวสั่นจากการรับโลหิต

วิธีการให้

-           เช่นเดียวกับ RBC

-           ในกรณีที่ไม่สามารถเตรียมได้ที่ธนาคารเลือด ไม่แนะนำให้ใช้ชุดกรองเม็ดเลือดขาวในนณะที่ให้โลหิต (bed side filtration) ควรขอเบิกจากศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติไปใช้ เนื่องจากผู้รับเลือดจากชุดกรองชนิดนี้อาจเกิดอาการ hypotension จากการเพิ่มขึ้นของ bradykinin ในกระแสโลหิตเป็นผลจาก activation ของวัสดุที่ประกิบเป็นชุดกรอง

หมายเหตุ ไม่ช่วยป้องกันภาวะ graft versus host disease (GVHD) การป้องกัน GVHD ต้องทำการยับยั้งการแบ่งตัวของเม็ดเลือดขาวชนิด lymphocyte ด้วยการฉายรังสีแกมมาที่ 25-30 Gy

 

 

 

 

 

 

 

เม็ดเลือดแดงเข้มข้นลดจำนวนเม็ดเลือดขาวด้วยการปั่น Leukocyte-poor red cell (LPRC)

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตชนิดเม็ดเลือดแดงที่ขจัดเม็ดเลือดขาวออกไป ด้วยวิธีการปั้น (leudocyte removed by centrifugation) โดยจำนวนเม็ดเลือดขาวที่เหลืออยู่ต้องน้อยกว่า 1.2×109  เซลล์ต่อยูนิต และมีฮีโมโกลบินไม่น้อยกว่า 40 ก.ต่อยูนิต ฮีมาโตคริต 50-70%

ความเสียงต่อโรคติดเชื้อ, การเก็บรักษา, วิธีการให้ เช่นเดียวกับ RBC

ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           เช่นเดียวกับ RBC

-           ป้องกัน FNHTR ในผู้ป่วยที่เคยมีอาการไข้หนาวสั่นหลังรับโลหิต

 

 

 

 

 

 

เกล็ดเลือดเข้มข้นเตรียมจาก Whole Blood , Whole Blood derived Platelet Concentrates (PC)

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตชนิดเกล็ดเลือดที่ได้จากการปั่นแยกโลหิตรวม 1 ถุง ประกอบด้วย

-           เซลล์เกล็ดเลือดอย่างน้อย 5.5 × 1010  ตัว/ยูนิต ในพลาสมา 50-60 มล.

-           อาจมีเม็ดเลือดแดง และเม็ดเลือดขาวหลงเหลืออยู่ แต่เม็ดเลือดแดงต้องน้อยกว่า 1.2 × 109  และเม็ดเลือดขาวน้อยกว่า 0.12 × 109 /ยูนิต

-           อาจใช้ในรูปของยูนิตเดียวจากการบริจาคโลหิตรวม 1 ถุง หรือนำเกล็ดเลือดหมู่เดียวกันจากผู้บริจาค 4-6 รายมา pool รวมกันในถุงเดียว โดยมีจำนวนเกล็ดเลือดอย่างน้อย 240 × 109 เซลล์

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ

-           เช่นเดียวกับการใช้โลหิตประเภทอื่นๆ แต่ต้องระลึกไว้ว่าการให้ในปริมาณที่ใช้รักษาในผู้ใหญ่คือ 4-6 ยูนิตต่อครั้งนั้น มีความเสี่ยงต่อการ expose donors 4-6 คน

การเก็บรักษา

-           เก็บที่ตู้เก็บเกล็ดเลือด อุณหภูมิ 20-24°ซ. เขย่าตลอดเวลา มีอายุ 3-5 วันขึ้นกับชนิดของพลาสติกที่ใช้ผลิตถุง จึงต้องดูวันหมดอายุ จากแหล่งผลิตห้ามเก็บในตู้เย็น 2-6°ซ.

-           การเก็บเกล็ดเลือดนานขึ้นมีความเสี่ยงต่อการเจริญเติบโตของเชี้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อน และทำให้ผู้ป่วยที่ได้รับติดเชื้อและเกิดภาวะ septicemia ได้

 

ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           รักษาภาวะโลหิตออกเนื่องจากเกล็ดเลือดต่ำหรือเกล็ดเลือดทำงานผิดปกติ

-           ป้องกันภาวะโลหิตออกในผู้ป่วยที่มีแนวโน้มเกล็ดเลือดต่ำ เช่นโรคไขกระดูกล้มเหลว

ข้อควรพิจารณา

-           โดยทั่วไปไม่แนะนำให้เกล็ดเลือดก่อนการผ่าตัดเพื่อป้องกันภาวะโลหิตออกจากการผ่าตัด ยกเว้นรายที่มีเกล็ดเลือดต่ำอยู่ก่อนแล้ว หรือมีโรคที่มีข้อบ่งชี้ต้องให้เกล็ดเลือด โรคหรือภาวะที่มีเกล็ดเลือดต่ำต่อไปนี้ ต้องรักษาสาเหตุก่อนจึงจะพิจารณาให้เกล็ดเลือด ถ้าจำเป็นตามดุลยพินิจของแพทย์

■   Immune thrombocytopenic purpura (IRP)

■   Thrombotic thrombocytopenic purpura (TTP)

■   Untreated disseminated intravascular coagulation (DIC)

■   Thrombocytopenia ที่เกิดจากภาวะ septicemia, ผู้ป่วยยังไม่ได้รับการรักษาต้นเหตุ และภาวะ hypersplenism

ปริมาณการให้

-           ขนาดการรักษา (Therapeutic dose) 1 ยูนิตต่อน้ำหนักตัว 10 กก. ในผู้ใหญ่ที่มีน้ำหนักตัวประมาณ 60-70 กก. จะเท่ากับ 4-6 ถุง ซึ่งทีจำนวนเกล็ดเลือดรวม 240 × 109 /ล.

-           เกล็ดเลือดอาจไม่เพิ่มตามนี้หากผู้ป่วยมีภาวะ เช่น

■    Splenomegaly

■   DIC

■   Septicemia

■   มี antibody ต่อ HLA และหรือ HPA ซึ่งมีอยู่บนเกล็ดเลือดที่ให้

 

วิธีการให้

-           ถ้านำ PC มา pool รวมกันแบบ open system จะต้องให้โดยเร็วที่สุดโดยทั่วไปไม่ให้เกิน 4 ชม. เพราะจะมีความเสี่ยงต่อการเจริญของเชื้อแบคทีเรีย

-           ใช้ชุดให้โลหิตมาตรฐานสำหรับการให้โลหิตและเปลี่ยนชุดทุกๆ 4-6 ยูนิต หรือทุกๆ ยูนิตที่ pool แล้ว

-           ให้หมดภายใน 30 นาที

-           ควรให้เกล็ดเลือดตามหมู่ ABO หากไม่มีสามารถพิจารณาใช้เกล็ดเลือดที่มี ABO plasma compatible กับ RBC ผู้ป่วยได้

-           การให้เกล็ดเลือด Rh positive แก่ผู้ป่วย Rh negative ต้องคำนึงถึงผลแทรกซ้อนของการเกิด anti-D ที่จะตามมาและมีผลต่อการรับโลหิตหรือการตั้งครรภ์ในอนาคต จึงควรหลีกเลี่ยงการให้เกล็ดดเลือด Rh positive แก่หญิงวัยเจริญพันธุ์ ที่มีหมู่โลหิต Rh negative

ในกรณีเร่งด่วนจำเป็นต้องให้ ต้องพิจารณาให้ Rh D immunoglobulin ภายใน 72 ชม. หลังให้ เพื่อไปทำลายเม็ดเลือดแดง Rh positive ที่ปนอยู่ในเกล็ดเลือดที่ให้ ก่อนที่จะมีโอกาสไป sensitize ผู้ป่วย

ผลแทรกซ้อน          อาจพบภาวะ FNHTR แพ้เป็นผื่นและ platelet refractorinessได้ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่รับเกล็ดเลือดบ่อยๆ

 

 

 

 

 

 

เกล็ดเลือดที่เตรียมจากการรวม buffy coat และขจัดเม็ดเลือดขาวด้วยการปั่น

(Leukocyte Poor Pooled Platelets Concentrate, LPPC)

ความหมาย หมายถึงเกล็ดเลือดที่ได้จากการรวม buffy coat ของผู้บริจาคหมู่เดียวกันจำนวน 4-6 ยูนิต โดยมีพลาสมาหรือสารละลายที่ใช้เก็บรักษาเกล็ดเลือด 1 ยูนิต เป็นสารช่วยในการ pool แล้วนำมาปั่นแยกด้วยรอบการปั่นเบา แล้วเอาแต่เฉพาะส่วนที่เป็นพลาสมา ซึ่งมีเกล็ดเลือดอยู่ออก ส่วนที่ขจัดทิ้งไปคือเม็ดเลือดขาว LPPC 1 ยูนิต จะมีเกล็ดเลือดมากกว่า 2.4 ×1011 เซลล์/ยูนิต มีปริมาณเม็ดเลือดขาวไม่เกิน 5×108 เซลล์/ยูนิต เก็บรักษาในอุณหภูมิ 20-24°ซ.โดยการเขย่าเบาๆ ตลอดเวลา ขนส่งในอุณหภูมิ 20-24°ซ.                   

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ, การเก็บรักษา, ข้อบ่งชี้ในการใช้, ข้อควรพิจารณาและผลแทรกซ้อน

-           เช่นเดียวกับ PC

วิธีการให้

-           การให้ LPPC 1 ยูนิต จะประมาณ 1 adult therapeutic dose

-           ใช้ชุดให้โลหิตมาตรฐานและควรเปลี่ยนชุดให้โลหิตทุกๆ LPPC 1 ยูนิต

     

 

 

 

 

 

 

 

 

เกล็ดเลือดที่เตรียมด้วยวิธี plateletpheresis (Single donor Platelet, SDP)

ความหมาย หมายถึงเกล็ดเลือดจากผู้บริจาคคนเดียวที่ได้จากการเจาะเก็บด้วยวิธี plateletpheresis ด้วยเครื่อง blood cell separator ซึ่งสามารถแยกเก็บเฉพาะเกล็ดเลือดอย่างเดียว มีส่วนประกอบดังนี้

-           ปริมาตรประมาณ 150-300 มล.

-           เซลล์เกล็ดเลือดอย่างน้อย 3-5 × 1011 ตัวต่อยูนิต เทียบเท่า PC 6-8ถุง

-           ปริมาณเม็ดเลือดขาวที่ปนเปื้อนขึ้นกับกระบวนการทำ plateletpheresis ของแต่ละชนิดผลิตภัณฑ์

■    หากชุดเจาะเก็บมีตัวกรองเม็ดเลือดขาวด้วย จะได้เป็น leukocyte depleted SDP ซึ่งจะมีม็ดเลือดขาวเหลืออยู่ไม่เกิน 1×106 เซลล์ต่อยูนิต ตามมาตรฐานยุโรป หรือ 5 × 106 เซลล์ต่อยูนิต ตามมาตรฐานสหรัฐอเมริกา

■    ปัจจุบันชุดเจาะเก็บ SDP หลายบริษัทมีกลไกภายในที่สามารถลดเม็ดเลือดขาวได้เท่ากับการกรองจะได้เป็น leukocyte depleted SDP เช่นกัน

การเก็บรักษา เก็บที่ตู้เกล็ดเลือดอุณหภูมิ 20-24°ซ. เขย่าตลอดเวลา มีอายุประมาณ 3-5 วัน (หรือตามที่ระบุในแต่ละผลิตภัณฑ์) ห้ามเก็บในตู้ 2 - 6°ซ.

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ

-           มีความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อทางการรับโลหิตเช่นเดียวกับการรับส่วนประกอบโลหิตชนิดอื่นๆ แต่จะมี donor exposure น้อยกว่า และกรณีที่ SDP ที่มีเม็ดเลือดขาวน้อย จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ CMV

 ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           โดยทั่วไปมีข้อบ่งชี้เช่นเดียวกับการให้ PC

-           เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่จะต้องได้รับเกล็ดเลือดจำนวนมาก หรืออย่างต่อเนื่อง เพราะการใช้ SDP จะลด exposure ต่อแอนติเจนของเม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดจากผู้บริจาค จึงลดการเกิด platelet refractoriness จาก HLA และ HPA alloimmunization

-           ผู้ป่วยบางรายจำเป็นต้องใช้เกล็ดเลือดจากผู้บริจาครายเดียวที่ทดสอบว่าเข้ากันได้เท่านั้น (matched SDP transfusion)

-           กรณีหมู่โลหิตหายาก เช่น Rh negative

ปริมาณการให้ SDP 1ถุง ที่มีจำนวนเกล็ดเลือดตามเกณฑ์ที่กล่าวข้างต้น เท่ากับ 1 adult therapeutic dose

วิธีการให้ เช่นเดียวกับ PC แต่การให้ตรงหมู่ ABO มีความสำคัญมาก เพราะ plateletpheresis มีพลาสมามาก anti-A และ/หรือ anti-B ในพลาสมาอาจทำให้เกิด hemolysis ในผู้ป่วยที่รับโลหิตได้

 

 

 

 

 

 

 

พลาสมาสดแช่แข็ง Fresh frozen plasma (FFP)

ความหมาย หมายถึงส่วนประกอบโลหิตมีเฉพาะพลาสมาที่ได้จากการปั่นแยก WB 1 ถุง หลังการเจาะเก็บไม่เกิน 8 ชม. แล้วแช่แข็งทันทีที่ความเย็น -20°ซ. หรือต่ำกว่า ประกอบด้วย

-           โปรตีนที่เป็นปัจจัยในการแข็งตัวของโลหิตทุกตัว รวมทั้งสารอัลบูมินและอิมมูโนโกลบุลิน (albumin, immunoglobulin)

-           มีระดับ factor VIII ประมาณร้อยละ 70 ของ normal fresh plasma level

-           ปริมาตรประมาณ 200-300 มล.

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ

-           มีความเสี่ยงเช่นเดียวกับ WB

การเก็บรักษา

                AABB เก็บที่ ≤-18°ซ. ได้นาน 1 ปี

                WHO เก็บที่ ≤-25°ซ. ได้นาน 1 ปี

ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           ใช้ในผู้ป่วยที่ขาก multiple coagulation factors ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะโลหิตออก ได้แก่

■   โรคตับ ทำงานล้มเหลวและขาด coagulation foctors

■  Warfarin (anticoagulant) overdose

■   ผู้ป่วยที่ระดับ coagulation factors ลดลงเนื่องจากได้รับโลหิตปริมาณมากๆ

-           DIC

-           TTP

ข้อควรระวัง

-           การให้ FFP ปริมาณมากๆ อย่างรวดเร็ว อาจพบปฏิกิริยาแพ้เฉียบพลัน

-           อาจพบอาการแพ้แบบ anaphylactic อย่างรุนแรง ถึงแก่ชีวิต

-           ภาวะ hypovolemia เพียงอย่างเดียวไมใช่ข้อบ่งชี้ในการใช้ FFP

ปริมาณการให้  ขนาดการรักษา 15 มล./กก. เท่ากับ 1 therapeutic dose ในการให้ FFP แต่ละครั้ง

วิธีการให้

-           ละลายในอ่างน้ำอุ่นอุณหภูมิ 30-37 °ซ. หากไม่ควบคุมอุณหภูมิจะทำลายสารโปรตีนและ coagulation factors จึงควรละลายที่ห้องปฏิบัติการธนาคารเลือดก่อนจ่ายให้หอผู้ป่วย

-           หลังการละลายเมื่ออยู่ที่อุณหภูมิห้อง labile coagulation factors จะลดลงเมื่อละลายหมดแล้วต้องห้ผู้ป่วยทันที

-           หากละลายแล้วยังไม่ใช้ทันทีอาจเก็บที่อุณหภูมิ +2 ถึง +6°ซ. ได้ 24 ชม.

-           ต้องให้ตามหมู่โลหิต ABO หากไม่มี สามารถพิจารณาให้ ABO compatible กับ RBC ของผู้ป่วยได้

-           ไม่จำเป็นต้องทำ compatibility test ก่อนให้ แต่ต้องมีการตรวจยืนยันหมู่เลือด ABO เป็นอย่างดีทั้งผู้ป่วยและโลหิตบริจาค รวมทั้งต้องตรวจกรอง antibody ในพลาสมาที่จะใช้ทุกยูนิตว่าได้ผล negative ก่อนใช้

-           ใช้ชุดให้โลหิตมาตรฐาน

หมายเหตุ พลาสมาที่แยกออกจากโลหิตรวมหลังการเจาะเก็บนานกว่า  8 ชั่วโมงจะมีปัจจัยในการแข็งตัวของเลือดบางตัวลดลง เช่น factor V และ VIII

 

 

 

 

 

 

 

พลาสมาที่แยกไครโอปรีซิปิเตทออกแล้ว, Cryo-removed plasma (CRP)

ความหมาย หมายถึงพลาสมาที่เหลือจากการแยกตะกอนโปรตีน Cryoprecipitate ออกไปแล้วจึงเหลือ factor VIII และ fibrinogen เพียงบางส่วนของเริ่มต้น แต่ยังคงมีปัจจัยในการแข็งตัวของเลือดและส่วนประกอบอื่นๆอยู่

ความเสี่งต่อโรคติดเชื้อ, การเก็บรักษา, ขนาดและวิธีการให้

-           เช่นเดียวกับ FFP

ข้อบ่งชี้ในการใช้

                ทดแทน multiple coagulation factors ในรายที่ไม่ต้องการ factor V, VIII และ fibrinogen

 

 

 

 

 

 

 

ไครโอปรีซิปิเตท, Cryoprecipitate (Cryo)

ความหมาย หมายถึงตะกอนโปรตีนที่เกิดจากการนำ FFP มาละลายที่ 4° ซ.แล้วบีบแยกส่วนพลาสมาเหนือตะกอนออกไปเป็น CRP ใน cryo 1 ถุงจะมี fibrinogen ประมาณ 150-300 มก./ยูนิต และ factor VIII ประมาณ 80-100 IU/ยูนิต อยู่ในพลาสมาประมาณ 10-20 มล.

ความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อ มีความเสี่ยงเช่นเดียวกับ WB

การเก็บรักษา    AABB เก็บที่ ≤-18 °ซ.ได้นาน 1 ปี

                            WHO เก็บที่ ≤-25° ซ.ได้นาน 1 ปี

ข้อบ่งชี้ในการใช้

-           เพื่อทดแทน factor VIII ในผู้ป่วยที่ขาด ได้แก่

            ■   von Willebrand disease

            ■   Hemophilia A

            ■   ขาด factor XIII

-           เพื่อทดแทน fibrinogen เช่น ในภาวะ DIC

วิธีการให้

-           ก่อนจ่ายออกจากธนาคารเลือด ต้องละลายที่ 37 °ซ.แล้ว pool รวมกันด้วยวิธีปราศจากเชื้อ โดยใช้ normal saline ช่วยละลายและ pool จำนวนถุงที่นำมา pool จะคำนวณตามปริมาณ factor VIII ที่ต้องการให้แก่ผู้ป่วย

-           ใช้ได้กับผู้ป่วยทุกหมู่ ABO (all ABO groups are acceptable)

-           ไม่ต้องทำ compatibility test ก่อนให้

-           หลังละลายแล้วให้ผู้ป่วยทันที หรือภายในไม่เกิน 6 ชม. โดยใช้ชุดให้โลหิตเช่นเดียวกับ WB หรือ RBC

 

 

PRC
PRC
LPRC
LPRC
LDPRC
FFP
LDFFP
PC
LPPC
SDP
CRP or ADP
buffycoat สำหรั...